سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی + نکاتی برای مادران

تاریخ آخرین بروزرسانی راهنمای سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی: آذر ماه ۱۴۰۴

محتوای این مقاله تحت نظارت تخصصی دکتر فاطمه قنادیان ، روان‌شناس دارای شماره نظام 21051 ، بررسی و تأیید شده است.

اگر فرصت خواندن متن را ندارید می توانید به وویس زیر با صدای مشاور متخصص مشاورکده دکتر مرضیه پیشکار گوش دهید:

سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی یکی از مسائل پربحث است و از شیر گرفتن نوزاد یکی از مراحل طبیعی رشد اوست که کودک کم‌کم یاد می‌گیرد به جای شیر مادر یا شیر خشک، غذاهای دیگر بخورد. زمان دقیق این کار برای همه یکسان نیست و بیشتر به آمادگی کودک و شرایط خانواده بستگی دارد.

مهم این است که این تغییر به‌آرامی و با توجه به نیازهای جسمی و عاطفی کودک انجام شود تا کودک احساس امنیت کند و رشدش به‌خوبی ادامه پیدا کند. در این مسیر، مشاوره کودک می‌تواند به والدین کمک کند تا دقیق‌تر نیازهای فرزندشان را درک کرده و تصمیمات مناسبی بگیرند. برای اطلاعات بیشتر و جزئیات کامل، ادامه مطلب را بخوانید.

چه زمانی برای از شیر گرفتن کودک مناسب است؟

شیردهی بهترین منبع تغذیه برای کودکتان است. سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند که کودکان تا ۶ ماهگی صرفاً شیر مادر را مصرف کنند. ادامه شیردهی تا زمانی که شما و کودکتان راحت هستید، حتی تا دو سالگی هم توصیه می‌شود. همان‌طور که اشاره کردیم، فرآیند از شیر گرفتن کودک یک فرآیند تدریجی است و باید از شیوه‌های مختلف در بازه‌های زمانی متفاوت استفاده کنید تا کودک شما برای از شیر گرفتن کاملاً آماده شود. در مرحله اول باید تشخیص دهید که کودک شما در چه زمانی برای خوردن غذاهای دیگر آماده است. این اتفاق معمولاً در حدود ۶ ماهگی رخ می‌دهد، اما ممکن است برای اطمینان نشانه‌های زیر را دنبال کنید:

روند از شیر گرفتن کودک در سنین مختلف

در ادامه موضوع سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی، روند از شیر گرفتن کودک را در سنین مختلف بررسی می‌کنیم. حدود شش ماهگی، می‌توانید به کودکتان غذاهای پوره شده بدهید. برای شروع غذا دادن به کودک به خاطر داشته باشید که به آرامی و تدریجی در کنار شیر خوردن به کودک غذا دهید. در حدود شش ماهگی بهتر است کودک یک بار در کنار شیر غذا بخورد.

۷ تا ۱۰ ماهگی

در این بخش سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی را در بازه هفت تا ده ماهگی بررسی میکنیم. با شروع دوره‌ای جدید از شش ماهگی، کودک خود را با غذاهای جدید آشنا کنید. بهترین انتخاب برای شروع، میوه‌ها و سبزیجات است. در این دوره نیاز است که در تغذیه کودک، به غذاهایی که ممکن است آلرژی ایجاد کنند، دقت کنید. پس از ۷ تا ۱۰ ماهگی، کودک شما توانسته است یاد بگیرد چگونه غذا بخورد. تا جایی که ممکن است، همراه کودک خود غذا بخورید زیرا کودکان از تماشای نحوه غذاخوردن شما یاد می‌گیرند.

کودک شما در حالت مرحله‌ای به سمت خوردن سه وعده غذایی در روز (صبحانه، ناهار و عصرانه) پیش می‌رود. ارائه انواع مختلف غذاها به منظور تامین انرژی و مواد مغذی کافی، از جمله آهن، بسیار مهم است. باید در نظر داشت که نوزادان نیازی به افزودن شکر و نمک به غذایشان ندارند. استفاده از غذاهای شور برای کودکان نیازمندیها به آنها مفید نیست و مصرف شکر می‌تواند به پوسیدگی دندانها منجر شود.

به خاطر داشته باشید که ممکن است طول بکشد تا کودک شما به غذاها، طعم‌ها و بافت‌های جدید عادت کند. بعضی از روزها ممکن است کودک شما بیش از حد معمول غذا بخورد و در برخی موارد حتی از غذا رد شود! این اتفاق یک بخش طبیعی از رشد کودک است و نیازی به نگرانی ندارد. شما فقط باید صبور باشید و ادامه دهید، حتی با ارائه غذاهایی که به نظر می‌رسد کودک شما آنها را دوست ندارد. کودکان به مرور زمان و در زمان مناسب به خوردن هر غذایی عادت خواهند کرد. نوزادان زیر ۱۲ ماه نیازی به میان‌وعده ندارند، اما اگر فکر می‌کنید کودک شما در بین وعده‌های غذایی گرسنه است، به او شیر اضافی بدهید.

 کودکان 12 ماهه

اگر کودک شما ۱۲ ماهه شده است طبق نظریه سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی او باید سه وعده غذایی در روز مصرف کند. همچنین ممکن است به دو میان‌وعده سالم برای بین وعده‌ها نیاز داشته باشد، مثل میوه، سبزیجات، نان تست، نان یا ماست ساده. نوزادان بالای ۱۲ ماه کاملاً آماده جدا شدن از شیر هستند. اما باید توجه داشته باشید که جداسازی نوزاد از شیر نه فقط به سن وی بستگی داشته باشد. رشد مناسب نوزاد هم باید ملاک اصلی باشد. قسمتی از مادران در سن شش ماهگی نوزاد را از شیر جدا می‌کنند تا بتوانند به محل کار برگردند، اما برخی دیگر این فرآیند را تا سه سالگی نوزاد ادامه می‌دهند. بهترین زمان برای جدا شدن کودک از شیر، بین یک تا دو سالگی است. کودکان در این بازه زمانی به خوبی از شیر مادر تغذیه می‌کنند و کاملاً آماده جدا شدن هستند. جداسازی نوزاد از شیر در سن زودهنگام ممکن است رشد صحیح کودک را تحت تاثیر قرار دهد.

 

مراحل جداسازی کودک از شیر

برای جداسازی کودک از شیر، قبل از اقدام باید نوزاد را ذهنی و جسمی آماده کنید. کودک باید منابع تغذیه‌ای دیگری به جز شیر مادر داشته باشد تا آسان‌تر با جدا شدن از شیر کنار بیاید. در نهایت، برای تشخیص زمان مناسب برای توقف شیردهی، باید نشانه‌ها و سرنخ‌های کودک را توجه کنید. به عنوان مثال، کودک بتواند سر خود را به طور عمودی نگه دارد، به آنچه شما می‌خورید علاقه‌مند باشد، در طول وعده‌های غذایی بی‌تفاوت باشد یا بدخلقی کند.

یک برنامه برای قطع کردن شیردهی کودکتان تنظیم کنید

اهمیت دادن به موضوع سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی بر روی رشد کودک اثر می‌گذارد. برای این کار، به خود و کودکتان یک ماه زمان بدهید تا به طور موفقیت‌آمیز شیردهی را قطع کنید. این کار به شما و کودکی که فضای بیشتری داشته باشد کمک می‌کند تا در برابر موانع و مشکلاتی که در این فرآیند به وجود می‌آیند، آرامتر عمل کنید. باید دقت کنید که قطع شیردهی در طول تغییرات عمده در زندگی (مانند درآوردن دندان، تغییر خانه، شروع مهدکودک، و غیره) اتفاق نیفتد. هنگامی که کودک در مقابل یک تغییر زندگی قرار می‌گیرد، به شیر بیشتری نیاز دارد. کودکان در فرآیند جدا شدن از شیر همکاری بیشتری می‌کنند وقتی که خیلی خسته یا گرسنه نیستند.

برای قطع کردن شیر به آرامی عمل کنید

شیردهی باید به طور تدریجی قطع شود و نباید به طور یک‌باره انجام شود. این کار هر شما و هم کودکتان را ناراحت خواهد کرد. سعی کنید هر هفته یک جلسه شیردهی را حذف کرده و آن را به مدت زمانی ادامه دهید تا کودکتان به شیر خوردن از بطری یا فنجان عادت کند. اگر کودک شما نه ماهه یا بزرگتر است، بهتر است مستقیماً از فنجان به او شیر دهید تا نیازی نباشد که برای مدت چند ماه او را از شیشه جدا کنید. با آرامی در روند قطع شیردهی، شما کمتر شیر تولید خواهید کرد و به همین دلیل در روند قطع کردن کامل شیردهی کمتر درد خواهید داشت. همچنین، از جدا شدن از شیر کودکتان لذت بیشتری می‌برید زیرا آنها به تدریج به شیر دادن کمتر و نوشیدن بیشتر از فنجان یا بطری عادت می‌کنند.

آرامش عاطفی را ایجاد کنید

سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی فقط به سن مربوط نیست و عوامل شناختی در تعیین کردن محدوده سنی مهم قابل توجه است. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، به تماس فیزیکی نزدیک با مادرشان علاقه زیادی دارند؛ بنابراین وقتی کودکتان را از شیر می‌گیرید، مهم است که از راه‌های دیگر برای ایجاد آرامش استفاده کنید. می‌توانید با فعالیت‌هایی که آنها را از نظر عاطفی تحریک می‌کند، زمانی با کیفیت را به همراه آن‌ها بگذرانید؛ مانند خواندن کتاب یا لالایی در آغوش گرفتن آنها و یا ماساژ دادن به پشتشان. جدا شدن از شیر به رهبری نوزاد به این معنی است که به کودک اجازه دهید خودش غذا بخورد.

اجازه دهید کودک به خواست خودش شیر را ترک کند

 جدا شدن از شیر به خواست نوزاد به این معنی است که به کودک اجازه دهید خودش غذا بخورد. به جای آنکه با قاشق غذای پوره‌شده را به او بدهید، سعی کنید غذاهایی که او می‌تواند با انگشتانش بخورد یا فینگرفودها را در اختیار او قرار دهید تا بتواند خودش غذا را به دهانش ببرد. اگر با اجازه دادن به کودکتان موافق نیستید، می‌توانید از تکنیک “عدم پیشنهاد و رد نکردن” استفاده کنید. این تکنیک به این صورت است که تا زمانی که کودکتان به خوردن شیر علاقه نشان نداده است، به او شیر پیشنهاد نکنید. این تکنیک ممکن است سریعترین روش برای قطع شیردهی کودک نباشد، اما تضمین می‌کند که نیازهای کودک شما برآورده می‌شود. روال شیردهی خود را تغییر دهید و با توجه به سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی با قطع شیردهی انتظار مقاومت از سمت کودک را داشته باشید.

اگر کودک شما در برابر خوردن شیر از شیشه مقاومت می‌کند، می‌توانید روال شیردهی خود را تغییر دهید. امتحان کنید و ببینید کودکتان زمانی که در اتاق نیستید، شیر خشک را از شخص دیگری همچون پدر یا مادربزرگ قبول می‌کند یا خیر. علاوه بر این مکان شیردهی را تغییر دهید؛ برای مثال اگر شیردهی را در اتاق خواب انجام می‌دادید، اکنون در موقعیت‌های دیگری همچون اتاق نشیمن این کار را امتحان کنید. اگر تغییر روال کار نکرد، به روش‌های قبلی خود برگردید، سپس چند هفته دیگر دوباره امتحان کنید. در این میان با احساسات خود کنار بیایید. بعضی از مادران زمانی که کودکشان دیگر از سینه شیر نمی‌گیرد، احساس طردشدگی می‌کنند.

 شما به عنوان مادر ممکن است احساسات متناقضی را تجربه کنید و پس از جدا شدن کودک از شیر خوردن احساس ناراحتی کنید. به یاد داشته باشید که از شیر گرفتن یک تجربه احساسی است که در صورت عدم مدیریت می‌تواند به افسردگی منجر شود. کودکان معمولا در برابر ترک شیر مقاومت می‌کنند، اما پس از چند روز گریه کردن، شروع به خوردن غذاهای دیگر می‌کنند. لذا لازم است که در این فرآیند، ترفندهای سریع و صحیح را برای از شیر گرفتن کودک استفاده کنید.

بیشتر مادران برای جلوگیری از سراغ سینه رفتن کودک، از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند. در ادامه موضوع سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی برخی از این روش‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند.

مطالب مرتبط : درمان لکنت زبان در کودکان

روش‌های نادرست برای جدا کردن کودک از شیر

در موضوع سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی رشد و علوم تربیتی، از شیر گرفتن کودک یک فرایند حساس است که اگر به روش نادرست انجام شود، می‌تواند تأثیرات منفی جسمی و روانی بر کودک و حتی مادر داشته باشد. در ادامه، مهم‌ترین روش‌های نادرست جدا کردن کودک از شیر و پیامدهای آن به‌صورت علمی توضیح داده شده است.

قطع ناگهانی و کامل شیر

قطع یکباره‌ی شیر مادر یا شیر خشک بدون آمادگی کودک، یک روش رایج اما پرخطر است. پژوهش‌های روان‌شناسی نشان می‌دهند که این روش باعث استرس شدید، اضطراب و بی‌قراری مداوم کودک می‌شود. کودک ممکن است شب‌ها به سختی بخوابد، گریه‌های طولانی داشته باشد و حتی علائم جسمی مانند کم‌آبی یا کاهش وزن را تجربه کند. از منظر نظریه وابستگی (Bowlby)، چنین قطع ناگهانی می‌تواند باعث اختلال در حس امنیت کودک شود، چرا که شیر گرفتن ناگهانی او را از منبع آرامش و اطمینان اولیه محروم می‌کند.

جایگزینی سریع شیر با خوراکی نامناسب یا مایعات قندی

برخی والدین برای آسان‌تر کردن جدا شدن کودک از شیر، به او نوشیدنی‌های شیرین یا آبمیوه‌های صنعتی می‌دهند. مطالعات تغذیه‌ای و روان‌شناسی رشد نشان می‌دهند که این روش خطر پوسیدگی دندان، اضافه وزن، و عادت‌های غذایی ناسالم را افزایش می‌دهد و از نظر روانی نیز کودک به جای آرامش گرفتن از شیر، با مصرف قند سعی در ارضای نیازهای احساسی خود دارد، که باعث شکل‌گیری وابستگی ناسالم به مواد غذایی می‌شود.

استفاده از تنبیه یا زور برای جلوگیری از شیر خوردن

تنبیه کودک یا گرفتن او با زور برای توقف شیر خوردن یکی از روش‌های نادرست و آسیب‌زا است. مطالعات بالینی سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی نشان می‌دهند که این روش نه تنها رابطه‌ی مادر و کودک را تحت تأثیر منفی قرار می‌دهد، بلکه می‌تواند باعث اضطراب جدایی، گریه‌های شدید و حتی پرخاشگری در کودک شود. از منظر روان‌شناسی تربیتی، رفتارهای اجباری باعث می‌شوند کودک احساس کنترل و امنیت نکند و فرایند یادگیری مستقل شدن با مقاومت شدید همراه شود.

تعویض محیط یا ترک کودک هنگام گریه

برخی والدین هنگام شروع مرحله‌ی جدایی از شیر، کودک را تنها می‌گذارند یا محیط را تغییر می‌دهند تا او را از شیر دور کنند. تحقیقات روان‌شناسی رشد نشان می‌دهند که این روش می‌تواند حس بی‌اعتمادی و ناامنی کودک را افزایش دهد و اثرات طولانی‌مدت بر روابط عاطفی و توانایی تنظیم هیجانات او داشته باشد. کودک در این شرایط یاد می‌گیرد که نیازهایش نادیده گرفته می‌شود و ممکن است در آینده اضطراب جدایی شدیدتری تجربه کند.

نکات مهم از شیر گرفتن کودک برای مادر

کودک را به غذا خوردن و نوشیدنی های مخصوص کودکان آشنا کنید. سعی کنید از سرویس غذای مخصوص کودکان استفاده کنید تا او را برای خوردن غذا در تجربه هیجانی تبدیل کند.

فرآیند قطع شیردهی را به آرامی شروع کنید و به آرامی پیش ببرید تا از اعتراض زیاد جلوگیری کنید.

قبل از خواب کودکتان به او داستان کودکانه بخوانید.

هنگامی که کودکتان را در تخت‌خواب قرار می‌دهید، به او لالایی بخوانید یا موسیقی آهسته پخش کنید.

از دو ساعت قبل از خواب کم کردن نور استفاده کنید. با این کار، کود متوجه زمان خواب خود می‌شود. علاوه بر این می‌توانید از چراغ خواب استفاده کنید تا نور را به آرامی کم کنید.

قبل از خواب کودک را در تختش قرار دهید تا با فضای خواب خود آشنا شود.

از همسرتان برای خواباندن کودک کمک بگیرید.

قبل از خواب به کودک وعده اضافی دهید تا اطمینان حاصل کنید که در طول شب از خواب بیدار نمی‌شود.

در صورتی که مجاری هوا در شیر کودک مسدود شده‌اند، می‌توانید با مالش یا کمی فشار این مجاری را باز کنید.

تکنیک‌هایی برای کاهش وابستگی کودک به زمان شیردهی

وقتی می‌خوای وابستگی کوچولو رو به زمان شیردهی کمتر کنی، بهتره کم‌کم و بدون عجله پیش بری. می‌تونی فاصله‌ی بین وعده‌های شیردهی رو هر بار کمی بیشتر کنی تا بچه یاد بگیره بین وعده‌ها آروم بمونه. داشتن یک برنامه‌ی نسبتاً منظم برای خواب، بازی و غذا هم خیلی کمک می‌کنه، چون بچه وقتی می‌دونه قرارِ بعدش چی بشه، کمتر بی‌قرار می‌شه. گاهی هم قبل از اینکه خیلی گرسنه بشه، با یک بازی کوتاه، آواز یا اسباب‌بازی می‌تونی حواسش رو پرت کنی تا همیشه برای آرام شدن دنبال شیر نباشه.

از طرف دیگه، خوبه که کم‌کم چند راه آرام‌سازی غیر از شیر خوردن هم وارد روتین بشه. مثلاً در آغوش گرفتن، تماس پوستی، تکونِ ملایم یا یک موسیقی آروم می‌تونه بهش امنیت بده بدون اینکه حتماً شیر بخوره. اگر قبلِ خواب حتماً شیر می‌خوره، می‌تونی بخش‌های قبل از خواب رو طولانی‌تر و آرام‌تر کنی یا از یک نفر دیگه کمک بگیری تا ارتباط خواب و شیر خوردن کمتر بشه. یادت باشه این کار باید کاملاً تدریجی باشه و با توجه به سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی، چون هر بچه‌ای آمادگی و نیازهای خودش رو داره و ما فقط باید بهش کمک کنیم با آرامش‌تر به مرحله‌ی بعدی برسه.

مطالب مرتبط : درمان شب ادراری در کودکان

روش های مدیریت اضطراب مادر در دوره قطع شیردهی

دانستن سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی و قطع شیردهی برای ما مادرها اغلب با نگرانی و اضطراب همراه است و این کاملاً طبیعی است. مهم این است که بدانیم راه‌هایی وجود دارد که این اضطراب را کمی سبک‌تر کند. اول از همه، اجازه بده احساساتت باشند و بدان که نگران بودن یا حتی کمی حس گناه داشتن، طبیعی است. گاهی نوشتن آن‌ها در دفترچه‌ای کوچک یا حرف زدن با یک دوست یا همسر، دل را آرام می‌کند. سپس سعی کن هم خودت و هم کودکت را به آرامی آماده کنی و با دانستن روند از شیر گرفتن و نشانه‌های آمادگی او، حس کنترل بیشتری پیدا کنی. یادت نرود که حتی وقتی شیر را کم می‌کنیم،

هنوز می‌توانیم با در آغوش گرفتن، نوازش یا بازی کردن، دل او را آرام کنیم و دل خودمان را سبک کنیم. گرفتن حمایت از همسر، خانواده یا دوستان هم مثل دستی است که آرام در دستت می‌گیرد و حس تنهایی را کم می‌کند. و در نهایت، به خودت هم برس؛ خواب کافی، غذای خوب و چند دقیقه پیاده‌روی یا تمرین تنفس، ذهن و جسمت را آرام می‌کند و این مسیر را برای تو و کودک آسان‌تر و دلپذیرتر می‌سازد.

نشانه‌هایی که نشان می‌دهد کودک آماده قطع شیر است

قطع شیر یک مرحله طبیعی از رشد کودک است که نیازمند آمادگی جسمی، شناختی و عاطفی اوست. کتاب‌های روان‌شناسی رشد میگویند که شناسایی نشانه‌های آمادگی کودک قبل از شروع فرآیند از شیر گرفتن، باعث می‌شود این تغییر برای کودک و مادر آرام‌تر و موفق‌تر انجام شود. این نشانه‌ها به ما کمک می‌کنند بفهمیم کودک تا چه حد برای پذیرش غذاهای متنوع و کاهش وابستگی به شیر آماده است.

لیست نشانه های آمادگی کودک برای قطع شیر

علاقه به غذاهای جامد و امتحان کردن طعم‌های جدید

کاهش میل به شیر بین وعده‌ها و کمتر تقاضا کردن

توانایی خوردن غذا با دست یا قاشق

نشان دادن استقلال و تمایل به تجربه کردن چیزهای جدید

توانایی بیان نیازها با کلمات یا اشاره

علاقه به غذاهای جامد و امتحان کردن طعم‌های جدید

در مسئله سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی، یکی از مهم‌ترین نشانه‌ها این است که کودک علاقه نشان می‌دهد به غذاهای جامد و طعم‌های جدید را امتحان میکند. پژوهش‌های رشد نشان می‌دهند کودکانی که کنجکاوی طبیعی نسبت به غذاهای جدید دارند، راحت‌تر فرآیند از شیر گرفتن را می‌پذیرند. این نشانه نشان می‌دهد که سیستم تغذیه‌ای و گوارشی کودک آماده تنوع غذایی است و می‌تواند بخشی از نیازهای تغذیه‌ای خود را از طریق غذاهای جامد دریافت کند.

کاهش میل به شیر بین وعده‌ها و کمتر تقاضا کردن

کودک گاهی به تدریج بین وعده‌های اصلی، کمتر شیر بخواهد یا زمان صرف شیر کوتاه‌تر شود. این تغییر نشان‌دهنده آن است که کودک می‌تواند بخشی از نیازهای انرژی خود را از منابع دیگر دریافت کند و وابستگی کامل به شیر کاهش یافته است. روان‌شناسان رشد تأکید می‌کنند که توجه به این نشانه، زمان‌بندی مناسب برای شروع از شیر گرفتن را آسان‌تر می‌کند و احتمال مقاومت کودک را کم می‌کند.

توانایی خوردن غذا با دست یا قاشق

مهارت‌های حرکتی دهان و دست، مانند توانایی گرفتن غذا با دست یا استفاده از قاشق، یکی دیگر از نشانه‌های آمادگی است و در بحث سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی بسیار مهم  است. کودکانی که این مهارت‌ها را دارند، می‌توانند مستقل‌تر غذا بخورند و کمتر به کمک مادر نیاز دارند. این توانایی‌ها نشان‌دهنده رشد شناختی و هماهنگی حرکتی لازم برای جایگزینی شیر با وعده‌های غذایی دیگر است.

نشان دادن استقلال و تمایل به تجربه کردن چیزهای جدید

کودکانی که تمایل دارند چیزهای جدید را امتحان کنند، استقلال خود را نشان می‌دهند و از کاوش در محیط لذت می‌برند، معمولاً آمادگی بهتری برای قطع شیر دارند. این نشانه‌ها نشان می‌دهد که کودک به تدریج به فرایند رشد خود اعتماد پیدا کرده و می‌تواند با تغییرات در تغذیه کنار بیاید.

توانایی بیان نیازها با کلمات یا اشاره

کودکی که می‌تواند نیازهای خود را با کلمات ساده یا اشاره بیان کند، آمادگی بالایی برای از شیر گرفتن دارد. این مهارت ارتباطی باعث می‌شود کودک راحت‌تر نیازهای تغذیه‌ای و احساسی خود را منتقل کند و مادر نیز بتواند پاسخ مناسبی بدهد. روان‌شناسان رشد تأکید می‌کنند که توانایی برقراری ارتباط، یکی از عوامل کلیدی کاهش استرس در دوران قطع شیر است.

مطالب مرتبط : آموزش دستشویی رفتن کودک

واکنش‌های معمول کودک بعد از قطع شیر

قطع شیر یکی از تغییرات بزرگ در زندگی کودک است و طبیعی است که او واکنش‌هایی نشان دهد. تجربه بسیاری از مادران و مطالعات سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی رشد نشان می‌دهند که این واکنش‌ها معمولاً گذرا هستند و با صبر و حمایت مادر به مرور کاهش می‌یابند. در ادامه، رایج‌ترین واکنش‌های کودکان بعد از قطع شیر را بر اساس گزارش مادران و منابع معتبر روان‌شناسی بیان می‌کنیم:

بی‌قراری و گریه‌های بیشتر

مادران اغلب گزارش می‌دهند که کودک در هفته‌های اول بعد از قطع شیر، بیشتر گریه می‌کند یا بی‌قرار است. این رفتار معمولاً نشان‌دهنده از دست دادن منبع آرامش و اطمینان است که شیر برای او فراهم می‌کرد. روان‌شناسان معتقدند که این واکنش طبیعی است و با نوازش، در آغوش گرفتن و توجه عاطفی کاهش می‌یابد.

بازگشت موقت به شیر یا تلاش برای برگشت به عادت‌های قبلی

بسیاری از مادران می‌بینند که کودک گاه‌گاه سعی می‌کند دوباره شیر بخورد یا به سمت بطری برمی‌گردد. این رفتار یک نوع آزمون و اطمینان جویی است که کودک می‌خواهد ببیند آیا هنوز حمایت عاطفی موجود است یا خیر. با پاسخ دادن آرام و بدون فشار، کودک یاد می‌گیرد که منابع دیگر (غذا، نوازش، بازی) هم می‌توانند جایگزین شوند.

تغییر در الگوی خواب یا غذا خوردن

بعد از قطع شیر، برخی کودکان ممکن است خوابشان به هم بخورد یا در وعده‌های غذایی مقاومت کنند. مادران گزارش می‌دهند که این تغییرات معمولاً گذرا است و با تنظیم تدریجی وعده‌ها و حفظ برنامه منظم غذایی و خواب، کودک به روتین جدید عادت می‌کند.

چه زمانی بهتر است به مشاور کودک مراجعه کنیم؟

مراجعه به مشاور کودک فقط وقتی نیست که اوضاع خیلی برای مادران پیچیده شده باشد. هر زمان که متوجه شدید رفتار یا روند رشد کودک با نگرانی همراه است یا بر زندگی روزمره شما و او تأثیر می‌گذارد، بهتر است از یک متخصص کمک بگیرید. به عنوان مثال:

اگر کودک بعد از قطع شیر یا تغییر تغذیه، بی‌قراری طولانی، اضطراب شدید یا مشکلات خواب مداوم دارد

اگر کودک روند رشد ذهنی، مهارتی یا اجتماعی‌اش کند شده یا تغییر کرده و نمی‌توان آن را با روش‌های ساده مدیریت کرد.

اگر شما به عنوان والد احساس ناتوانی، سردرگمی یا استرس شدید دارید و نمی‌دانید چگونه با کودک رفتار کنید.

اگر کودک رفتارهای پرخطر یا آسیب زننده به خود یا دیگران نشان می‌دهد.

اگر می‌خواهید یک روند تدریجی و اصولی برای تغییر رفتار، تغذیه یا عادت‌های کودک داشته باشید و به راهنمایی علمی نیاز دارید.

تجربیات مادران در از شیر گرفتن کودک

موضوع سن از شیر گرفتن کودک از نظر روانشناسی و قطع شیر یکی از مراحل مهم و کمی چالش‌برانگیز در رشد کودک است و هر مادر تجربه‌ای متفاوت از آن دارد.

📌 زهرا از تهران

من وقتی تصمیم گرفتم بچه‌ام رو از شیر بگیرم، خیلی نگران بودم که مبادا دلش بسوزه یا نتونه بخوابه. هفته اول واقعاً گریه‌هاش زیاد شد و گاهی من هم عصبی می‌شدم، اما هر بار که باهاش بازی می‌کردم یا تو آغوش می‌گرفتم، آرام می‌شد. کم‌کم خودش هم یاد گرفت که می‌تونه با غذاهای جدید و بازی، آرامش پیدا کنه. الان می‌بینم که این مرحله حتی باعث شد ما هر دو به هم نزدیک‌تر بشیم.

📌 سارا از شیراز

بچه من اولش وقتی شیرم رو کم می‌کردم خیلی مقاومت می‌کرد و می‌خواست همیشه برگرده سراغ شیر. اولش سخت بود، اما کم‌کم با اینکه روش آرام و بدون فشار بودم و هر وقت گریه می‌کرد نوازشش می‌کردم، خودش هم شروع کرد غذاهای دیگه رو امتحان کنه. تجربه من نشون داد که صبر و آرامش مادر واقعاً کلید کاره.

📌 مریم از اصفهان

من وقتی شیر رو کم کردم، شب‌ها بچه‌ام کمی بی‌قراری می‌کرد و دوست داشت نزدیکم باشه. اولش نگران بودم که همیشه این‌جوری بمونه، ولی کم‌کم با اینکه باهاش حرف می‌زدم و بازی می‌کردم، یاد گرفت بدون شیر هم راحت بخوابه. جالبه که بعد از مدتی خودش کنجکاو شد غذاهای جدید رو امتحان کنه و حتی گاهی خوشش هم اومد!

در پایان بدانید

روش از شیر گرفتن کودک بهتر است با دقت و تدریجی انجام شود. در ابتدا، با غذاهای جامد کودک آشنا کرده و جلسات شیردهی را کاهش داده تا کودک به تدریج خودش شیر گرفتن را کنترل کند. بعد از تمام قطع کردن شیردهی، آماده خود را جهت مقابله با احساسات ناخوشایند کنید. احساساتی مانند عذاب و طردشدگی کاملا طبیعی هستند و باید به مدیریت مناسب آن‌ها توجه شود. درصورت بروز مشکلات جسمی مانند تورم یا عفونت در منطقه سینه، بهتر است با یک متخصص کودکان مشورت کنید. متخصصان کودکان در دکترتو هستند تا به شما راهنمایی کنند و در صورت نیاز مشاوره تلفنی با شما صورت بگیرد.

❓ سوالات متداول شما از مشاورکده

❓ آیا همه کودکان بعد از قطع شیر نیاز به مشاور دارند؟

خیر. بسیاری از کودکان به آرامی و بدون مشکل از شیر گرفته می‌شوند، اما اگر رفتار یا خواب کودک به شدت تغییر کرد یا اضطراب زیادی داشت، مراجعه مفید است.

❓ چه کسی می‌تواند مشاور کودک باشد؟

مشاور کودک معمولاً روان‌شناس کودک یا متخصص رشد و تربیت کودک است که تجربه کار با کودکان و خانواده‌ها را دارد.

❓ مراجعه به مشاور چه کمکی می‌کند؟

مشاور به شما روش‌های علمی و عملی برای مدیریت رفتار، اضطراب، تغذیه و رابطه عاطفی با کودک می‌دهد و روند تغییر را هم برای کودک و هم برای والد آسان‌تر می‌کند

❓ آیا مراجعه به مشاور یعنی کودک مشکل روانی دارد؟

نه. بسیاری از والدین برای راهنمایی یا پیشگیری مراجعه می‌کنند، نه لزوماً برای درمان مشکل جدی

❓ چه زمانی بهتر است سریع‌تر اقدام کنیم؟

اگر کودک بی‌قراری شدید، مشکلات خواب یا تغذیه طولانی، پرخاشگری یا اضطراب جدی دارد یا والد دچار استرس و سردرگمی شده، بهتر است هرچه سریع‌تر با یک مشاور متخصص صحبت کنید.