
تاریخ آخرین بروزرسانی راهنمای راه های نجات از افسردگی: مهر ماه ۱۴۰۴
در آسیبشناسی روانی، افسردگی با نشانههایی شناخته میشود که احتمالاً بعضی از آنها را به خوبی میشناسی: احساس غم پایدار، از دست دادن علاقه به همه فعالیتهای لذتبخش گذشته، تغییرات محسوس در خواب و اشتها، کاهش انرژی و احساس خستگی دائم، مشکل در تمرکز و تصمیمگیری، و احساس بیارزشی. اما مهم است بدانی که برای هرکدام از این نشانهها، راه های نجات از افسردگی مبتنی بر شواهد علمی وجود دارد که میتوانند به تدریج تو را به زندگی عادی بازگردانند.
خیلیا فکر میکنن برای نجات از افسردگی حتماً باید به سراغ قرص و دارو رفت. در حالی که علم روانشناسی ثابت کرده تغییرات در سبک زندگی، تفکر و رفتار، میتونه تأثیراتی قوی و ماندگارتر داشته باشه.و می توانید با مراجعه به روانشناس و دریافت مشاوره فردی بهبود پیدا کنی و با پیشنهاد های مشاور بدون عوارض دارو، خودت رو احیا کنی. ما این مسیر رو با هم ادامه میدیم. اینجا هیچ نسخه جادویی وجود نداره، اما راهکارهای علمی و کاربردی زیادی هست که میتونه نقطه شروع باشه.
فهرست مطالب
چه زمانی باید شروع به درمان افسردگی کنم؟
اگر این علائم رو برای بیشتر از دو هفته تجربه میکنی، یعنی وقتش رسیده که جدی اقدام کنی: احساس پوچی و ناامیدی مداوم، از دست دادن علاقه به کارهایی که قبلاً برات لذتبخش بودن، تغییرات بزرگ در اشتها و خواب (خیلی کم یا خیلی زیاد)، احساس خستگی مفرط، مشکل در تمرکز، احساس بیارزشی یا گناه شدید و به فکر مرگ یا خودکشی افتادن. منتظر نباش تا غرق شی! همینکه داری این مقاله رو میخونی یعنی اولین قدم رو برای نجات از افسردگی برداشتی.
مطالب مرتبط : با ۲۱ سوال، سطح افسردگی خود را بسنجید
چگونه از افسردگی نجات پیدا کنم؟
نجات از افسردگی یه فرآینده، نه یه اتفاق آنی. نیاز به صبر، خودشناسی و اقدام عملی داره. ترکیبی از تغییر سبک زندگی، کار روی افکار و در برخی موارد کمک گرفتن از متخصص میتونه این مسیر رو برات هموار کنه. قرار نیست یک شبه همه چیز درست بشه، اما با یادگیری راه های نجات از افسردگی، کم کم میبینی که بار غم از دوشت برداشته میشه.
راه های طلایی غیر دارویی نجات از افسردگی
| ورزش منظم | قرارگیری در معرض نور خورشید |
| تغذیه ضدافسردگی | ارتباط اجتماعی مؤثر |
| خواب باکیفیت | انجام فعالیت های لذت بخش |
| تمرین ذهن آگاهی (مدیتیشن) | یادداشت روزانه احساسات |
| چالش با افکار منفی | یادگیری یک مهارت جدید |
| تعیین هدف های کوچک | کمک گرفتن از طبیعت |
ورزش منظم
از نظر علمی ثابت شده که ورزش کردن هورمونهای اندورفین و سروتونین (هورمونهای احساس خوب) رو در مغزت افزایش میده. لازم نیست حتماً بری باشگاه و ساعتی بدوی! همین که روزی ۲۰-۳۰ دقیقه پیادهروی تند انجام بدی، یه قدم بزرگ برای نجات از افسردگی برداشتی.
تغذیه ضدافسردگی
مغزت برای عملکرد درست به سوخت مناسب نیاز داره. غذاهای سرشار از امگا-۳ (مثل ماهی)، ویتامین بی و ویتامین دی و مواد معدنی مثل منیزیم (در سبزیجات برگ سبز و مغزها) رو در رژیم غذاییت قرار بده. از قند و غذاهای فرآوری شده تا حد امکان دوری کن.

خواب باکیفیت
افسردگی هم علت بیخوابی هست و هم نتیجهاش. سعی کن یک برنامه منظم برای خواب داشته باشی. قبل از خواب از گوشی و تلویزیون فاصله بگیر و محیط اتاق خوابت رو خنک، تاریک و ساکت نگه دار.
تمرین ذهن آگاهی (مدیتیشن)
این تمرین بهت یاد میده که در لحظه حال زندگی کنی و بدون قضاوت، فقط ناظر افکار و احساساتت باشی. روزی ۱۰ دقیقه نشستن در سکوت و تمرکز روی تنفست، میتونه اضطراب رو کم کرده و به نجات از افسردگی کمک کنه.
چالش با افکار منفی
مغز آدمی در حالت افسردگی، مثل یک قاضی بیرحم میشه. باید یاد بگیری که به این افکار (مثل “من به درد هیچی نمیخورم”) شک کنی و مدارک واقعی براش پیدا کنی. این پایه و اساس درمان شناختی-رفتاری هست..
تعیین هدف های کوچک
وقتی افسردگی، انرژیت رو میگیره، رسیدن به هدف های بزرگ غیرممکن به نظر میرسه. به خودت قول بده امروز فقط “تختت رو مرتب میکنی” یا “یک لیوان آب میخوری”. موفقیت در همین قدم های کوچک، اعتمادبه نفست رو برمیگردونه.
قرارگرفتن در معرض نور خورشید
قرار گرفتن در معرض نور خورشید ویتامین دی رو افزایش میده و روی تاثیر خلق و خو تاثیر میگذاره سعی کن روزی حداقل 15 دقیقه در معرض نور خورشید قرار بگیری
ارتباط اجتماعی مؤثر
افسردگی به آدم میگه “تنها بمون”. اما دقیقاً برعکسش درسته. حتی اگر حوصله نداری، خودت رو مجبور کن با یک دوست قدیمی تماس تلفنی بگیری یا به یک جمع کوچک خانوادگی سر بزنی. این ارتباطات مثل یه داروی قدرتمند عمل میکنه.
انجام فعالیت های لذت بخش
ممکنه بگویی “هیچ چیزی دیگه برام لذت نداره”. اشکال نداره. خودت رو مجبور کن کاری رو که قبلاً دوست داشتی،. رو انجام بدی مثل : گوش دادن به موسیقی قدیمی، آشپزی… این کارها کم کم مدارهای لذت در مغزت رو دوباره فعال میکنه.
یادداشت روزانه احساسات
نوشتن احساساتت روی کاغذ، مثل این میمونه که بارت رو خالی کنی. این کار بهت کمک میکنه الگوهای فکریت رو بشناسی و از دور به مشکلاتت نگاه کنی. این یکی از سادهترین اما مؤثرترین راه های نجات از افسردگی است.
یادگیری یک مهارت جدید
یادگیری یه چیز جدید (مثل یک زبان خارجی، یک ساز ساده یا یک هنر دستی) مغزت رو درگیر میکنه و بهت احساس پیشرفت و اعتمادبهنفس میده.
کمک گرفتن از طبیعت
پیادهروی در جنگل، پارک یا کنار دریا میتونه تأثیر شگفتانگیزی روی آرامش ذهنت داشته باشه. این کار، به نام “حمام جنگل” در علم ثابت شده و استرس رو به شدت کاهش میده.
موضوعات مرتبط : علائم افسردگی در نوجوانان چیست؟
چند نکته برای مقابله با افکار منفی در دوران افسردگی

در مقاله راه های نجات از افسردگی اشاره کنیم که درست است که افسردگی میتواند نگرش و افکار منفی را تغییر دهد و ذهن را به سمت خودانگیزش براند. اما باید به خودتان یادآوری کنید که این افکار و نگرشها ممکن است تبعات منفی و انحرافی داشته باشند. در زیر چند نکته برای مقابله با افکار منفی در دوران افسردگی آورده شده است.
ارتباط با عزیزان
به دوستان و خانواده خود اطلاع دهید که با افسردگی مبتلا هستید و به حمایت و درک آنها نیاز دارید. به اشتراک گذاشتن احساساتتان میتواند حمایت روانی شما را افزایش دهد.
تغییر محیط
دور شدن از محیط تحریککننده و پر از فاکتورهای منفی میتواند به افزایش روحیه شما کمک کند. سعی کنید در فضاهای طبیعی حضور یابید و از فعالیتهایی مثل پیاده روی یا ورزش سبک استفاده کنید.
خودمراقبت
مراقبت از خود را اولویت قرار دهید. به جسم و روحتان غذا، استراحت کافی، تمرین بدنی منظم و فعالیتهای لذتبخش اختصاص دهید.
مشاوره حرفهای
در صورتی که افسردگی و افکار منفی به شدت مداوم باقی میمانند و تاثیر قابل توجهی بر زندگی روزمره دارند، بهتر است با متخصصین روانشناسی یا روانپزشکان مشورت کنید. آنها میتوانند به شما راهنمایی و درمان مناسب را ارائه کنند.
در نهایت، به خودتان اجازه دهید به خاطر دستاوردها و ارزشهایتان افتخار کنید و از اهمیت خود و محبوبیتتان در دنیا غافل نشوید. مهمترین امر این است که خودتان را مورد محبت و مهربانی قرار دهید.
تغییر و تنوع
تغییر و تنوع در زندگی ما یکی از راه های نجات از افسردگی است و میتواند به طور قابل توجهی در افزایش رضایت و شادابی روحی تأثیر بگذارد. همچنین، شرکت در فعالیتها و رویدادهای اجتماعی میتواند فرصتی عالی باشد تا ارتباطات جدید برقرار کنید و احساس یک اجتماع و حس همبستگی را تجربه کنید.
سفر کردن یا بازدید از موزهها و جاهای دیدنی شهرتان میتواند تجربههای جدید و هیجانانگیزی را به شما هدیه دهد. همچنین، انگیزه بزرگی برای یادگیری یک ساز جدید یا زبان جدید به صورت خودآموز وجود دارد. این به شما فرصت میدهد تا به دستاوردهای خود افتخار کنید و احساس رشد و پیشرفت را تجربه کنید.
شرکت در گروههای اجتماعی
شرکت در کارهای خیریه و داوطلبانه به شما احساس رضایت و ارتباط با جامعه را میدهد و بر شما تأثیر بسزایی برای افزایش خوشبختی و رضایت شخصی دارد. همچنین، شرکت در اجتماعاتی که افراد با سلایق و اهداف مشابه شما حضور دارند، فرصت خوبی است تا دوستان جدیدی پیدا کنید و ارتباطات جدیدی را بسازید.
این تجربههای جدید و متنوع در زندگی ممکن است به شما انرژی، بهروزی و احساس رضایت بیشتری بدهند. البته، همیشه به تواناییها و محدودیتهای خودتان توجه کنید و فعالیتهایی را انتخاب کنید که با میزان انرژی و علاقه شما سازگار باشند.
انجام کارهای تازه
کارهای تازه و مواجهه با چالشهای جدید در واقع فرآیندی است که مغز ما را تحریک میکند. ساخت مسیرهای عصبی جدید و افزایش سطح دوپامین نه تنها به احساس لذت و رضایت کمک میکند، بلکه میتواند افسردگی را بهبود بخشد.
در موضوع راه های نجات از افسردگی باید اشاره کنیم که وقتی که به چیزی جدید بپردازید، شما به خودتان ثابت میکنید که قادرید به تحقق اهداف جدید برسید و توانایی پیشرفت دارید. این احساس ارزشمندی و توانمندی میتواند از شعور فردی شما را ارتقا دهد و طرح انفعالی مربوط به بیماری را کنار بگذارید. همچنین، هنگامی که به کارهای تازه و چالشبرانگیز اشتغال میکنید، احتمالاً از روزمرگی خارج میشوید و دهانه روزمرگی را کاهش میدهید. این به شما امکان میدهد تا به طور عمیقتر در زندگی غوطهور شوید و لحظات تازهای را تجربه کنید.
به طور کلی، اینکه به فعالیتهای جدیدی بپردازید و تنوع را در زندگیتان ایجاد کنید، میتواند باعث افزایش احساس رضایت شخصی، شادابی روحی و بهبود کلیت زندگی شما شود. در دوران افسردگی، قطعاً ممکن است لذت بردن از کارهایی که در گذشته برایتان لذتبخش بودند، کاهش یابد و احساس کنید که هیجان و رضایت قبلی را ندارید. این نقطه کاملاً طبیعی است و یکی از علائم افسردگی محسوب میشود.
اما بسیار مهم است که در این شرایط به خودتان اجازه دهید از تفریحات و کارهای لذتبخش لذت ببرید، حتی اگر در ابتدا انگیزه برای انجام آنها ندارید. پرداختن به فعالیتها و سرگرمیهایی که قبلاً مورد علاقهتان بودهاند، میتواند بهبود عواطف و حالت روحی شما را تسهیل کند. میتوانید با تدریج و به تدریج به این فعالیتها برگردید
انتظارات خود را پایین بیاورید

همچنین در موضوع راه های نجات از افسردگی، مهم است که خودتان را متحمل انتظارات بالا قرار ندهید. فقط یک فضای آرام و امن برای لذت بردن از تفریحات خود ایجاد کنید. ممکن است که در ابتدا کمی بیانگیزه باشید، اما با مرور زمان و تدریجاً دستیابی به احساس لذت و خوشحالی دوباره میتوانید شاداب شوید.
به همین ترتیب، در پیشبرد درمان افسردگی، بهتر است تفریحات مداوم و روزانه را به برنامههای خود اضافه کنید. این تفریحات میتوانند به شما احساسی از عادت و تداوم بخشند و نقش مهمی در پیدا کردن شادی و ارامش درونی داشته باشند. به یاد داشته باشید که مراجعه به یک متخصص حوزه روانشناسی و درمانگر میتواند با بهرهگیری از راهکارهای مناسب، شما را در مسیر بهبود و پیشروی درمانی همراهی کند. وقتی افسرده هستید، ممکن است با مقاومت ذهنی مواجه شوید و احساس نداشتن توانایی لذت بردن از زندگی کنید. اما بهتر است بیشتر تلاش کنید و به خودتان فرصت دهید تا نشاط و شادابی را تجربه کنید.
برنامهریزی برای تفریح
برنامهریزی برای تفریح و لذت بردن از زمان با دوستان و خانواده میتواند یکی از راه های نجات از افسردگی باشد. انتخاب فعالیتهایی که حس خوشحالی و رضایت میدهد، میتواند احساس لذت را به شما برگرداند. مثلاً عصری به یک رستوران بروید و با دوستان شما شام بخورید.
همچنین، از زندگی آرام و تفریحی لذت ببرید. فعالیتهایی مانند یوگا، ماساژ، قدم زدن در طبیعت و گوش دادن به موسیقی آرامش بخش میتوانند به شما کمک کنند تا ذهن خود را آرام کنید و از لحظات لذت بردن بهرهبرداری کنید.
مطالب مرتبط : با ۲۱ سوال، سطح افسردگی خود را بسنجید
تمرین صبر
با گذشت زمان و تمرین، توانایی لذت بردن از زندگی را به دست میآورید. با گذراندن از لذتهای واقعی و خلاقانه و دستبردن از لذتهای مخرب، میتوانید افسردگی را بهبود بخشید و ذهن خود را به سمت شادی و خوشحالی هدایت کنید. به اندازهای که ذهن شما دوباره احساس لذت و خوشبختی میکند، افسردگی کمتر دست بر شما خواهد زد.
موسیقی
واقعا که مطالعات علمی نشان دادهاند که موسیقی میتواند به صورت مستقیم بر احساسات و روحیه انسان تأثیر بگذارد. وقتی افسرده هستید، علاقهمندی به گوش دادن به موسیقی با محتوای غمگین بسیار بد است. اما میتوانید این وضعیت را به صورت آگاهانه تغییر دهید تا بتوانید از اثرات مثبت موسیقی بهرهمند شوید.
به جای گوش دادن به آهنگهای غمگین که احساسات منفی را بیشتر میکنند، سعی کنید به آهنگهای شاد و پرانرژی روی بیاورید زیرا یکی از راه های نجات از افسردگی است. انتخاب موسیقی با تم مثبت، آهنگسازی و متنی روشن و شاد، میتواند احساسات مثبت را در شما القا کرده و سطح انرژی و روحیهتان را افزایش دهد. همچنین، موسیقی بیکلام، موسیقی کلاسیک، یا موسیقی آرامش بخش نیز میتوانند آرامش و آرامش را به ذهن و بدن شما منتقل کنند. بشنوید، با آهنگها برقصید، صدای خواننده را بازخوانی کنید و به ملودیهای زندگی خود اجازه دهید شما را همراهی کنند. در نتیجه، اثرات مثبت موسیقی در زندگی روزمره خود را تجربه خواهید کرد.
تحریک مغزی

تحریک مغزی یک روش درمانی است که در مواردی که دیگر روشهای درمانی افسردگی موثر نبودهاند، استفاده میشود. این روش معمولاً به منظور تعدیل فعالیت عصبی مغز استفاده میشود و با شوک الکتریکی تفاوت دارد. در تحریک مغزی بدون دارو، از دستگاهی استفاده میشود که جریان الکتریکی با شدتی پایین به مغز ارسال میکند. این جریان الکتریکی در مقایسه با جریان استفاده شده در درمان با شوک الکتریکی، تقریباً 400 برابر ضعیفتر است.
هدف اصلی تحریک مغزی بدون دارو، تنظیم و تعدیل فعالیت عصبی در مغز است. با اعمال جریان الکتریکی به مناطق مختلف مغز، فعالیت عصبی از طریق ایجاد تغییرات در نورونها و شبکههای عصبی متعادل میشود. این فرآیند میتواند بهبودی در وضعیت افسردگی و تقویت احساسات مثبت را به همراه داشته باشد.
مهم است بدانید که تحریک مغزی بدون دارو توسط پزشکان متخصص و با استفاده از دستگاههای خاص و قراردادن الکترودها در نقاط مشخصی از سر و گاهی از جسم انجام میشود و یکی از راه های نجات از افسردگی است. درمان با تحریک مغزی بدون دارو باید تحت نظارت و نیروی پزشکی مجرب و با رعایت دقیق روشها و پروتکلهای مربوطه صورت بگیرد.
مطالعات بسیاری درباره اثربخشی و ایمنی تحریک مغزی بدون دارو صورت گرفته است و با توجه به نتایج اولیه، این روش به عنوان یک رویکرد جدید در درمان افسردگی در موارد مشخص انتخاب میشود. اما همچنان لازم است قبل از استفاده از هر روش درمانی، با پزشک خود در مورد مزایا، معایب و گزینههای درمانی موجود مشاوره کنید.
مطالب مرتبط : افسردگی بارداری چیست؟
تحقیقات جدید در زمینه درمان غیر دارویی افسردگی
تحقیقات جدید در زمینه تحریک مغز به وسیله دستگاههای شبیه هدفون نشان دادهاند که میتواند در درمان افسردگی بدون دارو مؤثر باشد. الکترودهای این دستگاه قرار میگیرند در بخشهای مختلفی از سر، مثل قشر جلو، جانبی و پشتی پیشانی، و با انتقال جریان الکتریکی، فعالیت مغز در این نواحی کاهش مییابد. این فرایند میتواند منجر به کاهش علائمی مانند خستگی، اختلالات خواب، کاهش تمرکز و تغییرات در اشتها شود.
همینطور که گفته شد، این دستگاهها طوری طراحی شدهاند که افراد بتوانند به راحتی در خانه از آنها استفاده کنند و بدون نیاز به محیط بیرونی و محدودههای مخصوص استفاده کنند. این نتایج جدید نشان میدهد که 30٪ افرادی که از درمان افسردگی بدون دارو با استفاده از این دستگاه استفاده کردند، توانستند کاملاً بر بیماری خود غلبه کنند و 80٪ نیز در عرض سه هفته بهبودی قابل ملاحظهای در علائم خود را تجربه کردند.
با وجود اینکه این نتایج راه های نجات از افسردگی با عنوان جدید معرفی میشوند اما بهتر است بدانید که واقعاً عالی هستند. همچنان بهتر است از نظر پزشک خود مشاوره بگیرید و همراه با درمانهای دیگر برای کنترل و درمان افسردگی خود استفاده کنید. همچنین، برای استفاده از دستگاههای تحریک مغز در خانه، دقیقاً دستورالعملها و راهنماییهای توصیه شده را دنبال کنید. امیدوارم که راهکارهای جدید مانند این دستگاهها بتوانند به افرادی که با افسردگی مبارزه میکنند، کمک کنند و زندگی روزمره آنها را بهتر کنند.
اشتباهات رایج برای درمان افسردگی

انکار کردن
خیلیا فکر میکنن افسردگی نشانه ضعفه و خودشون میتونند قوی باشند. این بزرگترین اشتباهه.
منزوی شدن
گوشه گیری فقط افسردگی رو تشدید میکنه.
پناه بردن به مواد مخدر یا الکل
اینها فقط مسکنهای موقتی هستند که در بلندمدت، وضعیت رو بسیار بدتر میکنند.
مقایسه خود با دیگران
اینکه بگویی “بقیه بدبختتر از من هستند، پس من حق افسردگی ندارم” یک فکر کاملاً مخرب است.
نقش مشاور برای نجات از افسردگی
فروید یک روانکاو بزرگ بر این باور بود که ریشه بسیاری از دشواریهای روانی ما در ناخودآگاهمان نهفته است و تنها از راه گفتگو و واکاوی گذشته میتوانیم به بنیان این مشکلات پی ببریم. یک مشاور توانا به ما یاری میرساند تا همانگونه که آن روانکاو اشاره میکرد، بتوانیم احساسات و اندیشههای به خاکسپرده شده در ناخودآگاه خود را بشناسیم. هنگامی که در جلسات مشاوره شرکت میکنیم، در حقیقت همان “درمان از راه گفتگو” را انجام میدهیم که پایهگذاری شد.
مشاور به ما کمک میکند تا الگوهای فکری آسیبزای خود را تشخیص دهیم و راههای تازهای برای رویارویی با چالشها بیابیم. این فرآیند درست یکی از کارآمدترین راه های رهایی از افسردگی است که دانش روانشناسی آن را تأیید کرده است.و همچنین مشاور می تواند کمک کند که اطرافیان چگونه با این موضوع برخورد کنند و بهترین رفتار با فرد افسرده را یاد می دهد.
در پایان در مورد راه های نجات از افسردگی بدانید :
همه راه های نجات از افسردگی ، یه چیز مشترک دارن: شما رو از حالت تماشاگر منفی زندگیت خارج میکنن و به بازیگر اصلی تبدیلت میکنن. نکته کلیدی اینه که منتظر معجزه یا انگیزه نباشی! برعکس، باید خودت رو با تکیه بر عقل و اراده، حتی اگه حوصله نداری، مجبور به عمل کنی. این مسیر شبیه بالا رفتن از کوهستانه؛ قدمهای اول سختن، اما هر قدم بعدی رو آسونتر میکنن و کم کم از اون ارتفاع، دیدت به زندگیت کاملاً عوض میشه. لازم نیست همه راهها رو یکجا اجرا کنی؛ حتی انتخاب یک مورد و پایبند موندن به اون، میتونه جرقه تغییرات بزرگ باشه. به خودت قول بده از همین امروز، فقط یک قدم کوچک برمیداری؛ همون یک قدم، شروع قشنگ داستان نجات از افسردگی توئه.
❓ سوالات متداول درباره افسردگی که از مشاورکده می پرسید :
❓ آیا واقعاً میشود بدون دارو از افسردگی نجات یافت؟
بله، برای موارد خفیف تا متوسط، تغییرات گسترده در سبک زندگی و رواندرمانی میتواند به تنهایی بسیار مؤثر باشد. اما برای افسردگیهای شدید، ترکیب دارو و رواندرمانی تحت نظر پزشک، بهترین نتیجه را دارد.
❓ اگر هیچ کدام از این راه ها روی من تأثیر نداشت چه؟
اگر پس از چند هفته تلاش صادقانه، هیچ بهبودی در حالاتت احساس نکردی، این یک علامت است که باید از یک متخصص (روانپزشک یا روانشناس) کمک بگیری. ممکن است افسردگی تو ریشههای عمیقتر بیوشیمیایی داشته باشد که نیاز به مداخله دارویی دارد.
❓ چقدر طول میکشد تا اثر این راهکارها را ببینم؟
مانند هر فرآیند درمانی، این مسیر نیاز به صبر دارد. ممکن است بعضیها بعد از دو هفته اثرات کوچک را ببینند و برای بعضی دیگر چند ماه طول بکشد. مهم ثبات و ادامه دادن است.
❓ آیا ورزش خاصی برای افسردگی بهتر است؟
ورزشهای هوازی مثل پیادهروی، دویدن، شنا و دوچرخهسواری بیشترین تأثیر را بر ترشح هورمونهای شادیآور دارند. اما در نهایت، هر ورزشی که از آن لذت میبری و میتوانی به طور منظم انجام دهی، مفید خواهد بود.






