رابطه باز چیست و چطور با ترس‌ها و چالش‌هاش روبرو شویم؟

تاریخ آخرین بروز رسانی اطلاعات رابطه باز : تیر ماه 1404

اگر فرصت خواندن متن را ندارید میتوانید به وویس زیر با صدای مشاور متخصص گوش دهید :

رابطه باز یا رابطه آزاد که این روزها برای بسیاری باعث ایجاد کنجکای شده است نوعی از رابطه می‌باشد که در آن افراد به داشتن یک پارتنر متعهد نیستند. هرچند این اتفاق با فرهنگ و موضع اجتماعی در کشور ما سازگار نیست با این حال برای بسیاری این مفهوم سوال برانگیر شده است. مرکز مشاوره پیش از طلاق در تهران، مشاور کده.

ما در این مقاله درباره رابطه بنفیت به شما اطلاعاتی خواهیم داد اما توجه داشته باشید که این رویداد در بسیاری از کشورها از جمله ایران یک پدیده ضد فرهنگی میباشد.

 رابطه باز چی هست و چه فرقی با خیانت داره؟

رابطه باز یک رابطه انتخابی است که بین زوج اتفاق می‌افتد. در واقع این دو نفر انتخاب می‌کنند که رابطه بازشان در چه سطحی باشد—قانونمند و چارچوب‌مدار باشد یا بدون هیچ تعهدی. تعیین‌کننده اصلی خودشان هستند.برخی از روابط اوپن چارچوب‌های مشخصی ندارند، مثل سکس‌های گروهی یا ضربدری. این روابط بازی هستند که قوانین خودشان را دارند، اما می‌توانند به رابطه اصلی زوج آسیب بزنند

برخی افراد به دنبال تنوع جنسی هستند و در برخی جوامع، این انتخاب پذیرفته شده است. با این حال، در جوامع مذهبی مانند ایران، چنین روابطی غیراخلاقی تلقی می‌شود و روانشناسان معمولاً حل مشکلات زناشویی را به جای روابط باز توصیه می‌کنند.  

روابط باز می‌تواند چالش‌های جدی مانند بیماری‌های مقاربتی، احساس گناه، شرم و حتی افسردگی ایجاد کند. با این حال، اگر زوجین تصمیم به این نوع رابطه بگیرند، باید قوانین مشخصی مانند جلوگیری از بارداری یا ازدواج مجدد وضع کنند تا از آسیب‌های احتمالی بکاهند. در نهایت، این مدل رابطه اگرچه در غرب رواج بیشتری دارد، اما می‌تواند پیامدهای عاطفی و روانی قابل توجهی داشته باشد. 

موضوعات مرتبط : ازدواج سفید چیست

روابط باز و خیانت با هم تفاوت هایی دارند که در ادامه به آنها اشاره می شود. 

رضایت طرفین 

رابطه باز با توافق و آگاهی هر دو طرف شکل می‌گیرد، اما خیانت یک عمل پنهانی و یکطرفه است.

قوانین و مرزها

در رابطه باز، قواعدی مانند محدودیت‌های جنسی یا عاطفی تعیین می‌شود، در حالی که خیانت هیچ قاعده‌ای ندارد.

تعهد و صداقت

روابط باز می‌تواند همراه با صداقت باشد، اما خیانت همیشه نقض تعهد و فریب است. 

پذیرش اجتماعی

برخی جوامع روابط باز را (با شرایطی) می‌پذیرند، اما خیانت تقریباً در همه فرهنگ‌ها ناپسند است. 

روابط باز چگونه کار می کند؟

در یک رابطه باز همانطور که اشاره کردیم هیچ تعهد جنسی وجود ندارد. در این رابطه افراد سعی میکنند تا نیازهای جنسی و کنجکاوی های خود را با پارتنر های دیگر تجربه کرده و با همسر و شریک زندگی اصلی نیز زندگی کنند.

در این رابطه مشکلات زیادی میتواند ایجاد شود و حتی تمایل و دلیل کشش افراد به این دست رابطه ها نیز باید توسط روانشناس مورد بررسی قرار بگیرد. گاهی مسئله فراتر از تجربه جنسی میرود و بحث اختلالات روانی یا تنوع طلبی بیمارگونه به وسط کشیده میشود.

به همین دلیل است که در صورتی که در یک رابطه باز هستید و احساس میکنید با وجود تجارب جنسی متعدد احساس رضایت ندارید از کمک درمانگران استفاده نمایید و رابطه اصلی زناشویی خود را از خطر خیانت و بیماری های مقاربتی حفظ نمایید.

روابط باز پدیده‌ای چند معضلی است و باید توسط روانشناسان از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار بگیرد. این پدیده اجتماعی با اینکه در جوامع مختلف رو به گسترش است با این حال مخالفان سرسخت و جدی دارد زیرا بسیاری بر این عقیده هستند که بنیان خانواده و تربیت فرزندان را با مشکلات جدی میتواند مواجه کند.

رابطه باز چه انواعی داره؟

روابط باز موازی Parallel

روابط باز سریالی Serial

روابط باز سلسله‌مراتبی Hierarchical

روابط باز شبکه‌ای Network

روابط باز انحصاری  Monogamish

روابط باز موازی (Parallel) 

  – هر دو طرف به صورت همزمان با افراد دیگر رابطه جنسی دارند.

   – معمولاً قوانین مشترکی برای محدودیت‌ها تعیین می‌شود.

روابط باز سریالی (Serial)

 – شرکا به نوبت و در بازه‌های زمانی مختلف با افراد دیگر رابطه برقرار می‌کنند.  

   – ممکن است در هر زمان فقط یکی از طرفین رابطه خارجی داشته باشد.

روابط باز سلسله‌مراتبی (Hierarchical)

   – یک رابطه اصلی (معمولاً عاطفی) در اولویت است و روابط دیگر در سطح دوم قرار می‌گیرند.  

   – مثال: زوجی که رابطه اصلی دارند اما گاهی با افراد دیگر رابطه جنسی برقرار می‌کنند.

روابط باز شبکه‌ای (Network) 

  – چند نفر به صورت مشترک و بدون سلسله‌مراتب خاص با یکدیگر رابطه دارند.

   – معمولاً در جوامع چندهمسری دیده می‌شود. 

روابط باز انحصاری (Monogamish) 

   – رابطه عمدتاً تک‌همسرانه است، اما گاهی استثناهایی برای رابطه جنسی خارجی وجود دارد.  

   – مثال: زوجی که فقط در سفرها یا شرایط خاص با دیگران رابطه برقرار می‌کنند.

این دسته‌بندی‌ها انعطاف‌پذیرند و بسته به توافق طرفین ممکن است تغییر کنند.

 چرا مردم به دنبال روابط باز هستند؟

در یک رابطه باز مناسب، ممکن است بتوانید تعادل کاملی بین رضایت عاطفی و رضایت جنسی به دست آورید. نیکول دیرکسن یکی از مشاوران رابطه و درمانگر جنسی و زوج‌ها میگوید: «مثل هر ساختار رابطه‌ای، مردم به دلایل مختلف یک رابطه را انتخاب می‌کنند.

برخی از افراد ممکن است مجذوب چندین جنسیت شوند و وقتی می توانند روابط با جنسیت های متفاوت را تجربه کنند، احساس رضایت بیشتری از زندگی خواهند داشت. علاوه بر تنوع جنسی، اگر احساس می‌کنید که توسط هنجارهای فرهنگی تک‌همسری محدود شده‌اید، یا اگر تخیلات جنسی دارید، یک رابطه باز ممکن است  برایتان بسیار جذاب باشد.

طبق مطالعات روانشناسی افراد در این مدل رابطه به همان اندازه که در روابط تک همسری خوشحال هستند، احساس رضایت زناشویی دارند. یک رابطه آزاد مزایا و معایب خاصی ممکن است داشته باشد، از جمله:

معایب	مزایا
احساس اضطراب یا ترس از رابطه	رضایت جنسی بیشتر
حسادت	سطح ارتباطی قوی
خطر ابتلا به بیماری‌های مقاربتی	گسترش ارتباطات
چالش‌های مدیریت زمان	افزایش حس تازگی و ماجراجویی
افزایش هزینه‌های مرتبط
رقابت شرکای ثانویه با همسر اصلی
احساس عذاب وجدان
خطر اعتیاد به رابطه جنسی

رابطه باز و میزان پایداری رابطه

رابطه باز گونه‌ای از ارتباط میان‌فردی است که در آن افراد می‌خواهند با هم باشند ولی بر روی نوعی رابطه با بیش از یک شریک (همسر) توافق می‌کنند. این بدان معنا است که آنان موافقت می‌کنند که رابطه احساسی یا عاشقانه با افرادی که با شریکشان ملاقات می‌کنند، قابل قبول است، اجازه داده، یا تحمل می‌شود.

مطلب مفید دیگر: تربیت جنسی کودکان

به‌طور کلی این مدل رابطه زمانی به وقوع می‌پیوندد که افراد دارای دو یا بیشتر از دو رابطه عاشقانه یا جنسی در یک زمان هستند که ممکن است یک رابطه کوتاه یا یک رابطه طولانی‌مدت مانند ازدواج باشد. مفهوم رابطه باز از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی به رسمیت شناخته‌شده‌است.

رابطه‌های آزاد به میزان زیادی شکلی از مفهوم رابطه‌ای هستند که چیزی فراتر از یک همسری است. یک گونه از رابطه باز، ازدواج باز است که در آن افراد ازدواج‌کرده دارای رابطه آزاد هستند. گونه‌های متفاوتی از این مدل رابطه به شرح زیر وجود دارد.

بین سه یا بیشتر از سه شخص که یک رابطه جنسی مشترک دارند، روابط چندگانه ممکن است:

📌 روابط ترکیبی: وقتی یک شخص دارای یک همسر است و شخص دیگر بیش از یک همسر دارد.

📌 روابط ضربدری: وقتی افراد مجرد یا افرادی که در روابط دارای تعهد هستند، با دیگران رابطه جنسی برقرار می کنند، برای سرگرمی.

📌 چندضلعی: این اصطلاح به معنی داشتن بیش از یک رابطه صمیمی در یک زمان با رضایت همه افرادی که در آن رابطه دخالت دارند می باشد.

حسادت توی رابطه باز؛ چطور مهارش کنیم؟

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در روابط باز، حسادت است. ترس از دست دادن و از هم پاشیدن زندگی، نگرانی همیشگی برخی زوجین در این مدل رابطه است. برای مدیریت آن:

📌 ریشه‌یابی احساسات: آیا حسادت از کمبود توجه یا ناامنی ناشی می‌شود؟

📌 تعیین مرزهای شفاف: مثلاً رابطه جنسی خارجی بدون وابستگی عاطفی.

📌 تقویت اعتماد: پایبندی به توافقات و شفافیت درباره روابط دیگر

به یاد داشته باشید که حسادت گاهی نشانه‌ای از نیازهای برآورده‌نشده است. بررسی مداوم احساسات و بازنگری در توافقات، رابطه باز را پایدارتر می‌کند. 

طرفداران رابطه باز

رابطه باز یک اصطلاح جدید است که افرادی که از اتحادیه های سنتی “مرد و زن” راضی نیستند، روابط خود را مشخص می‌کنند. به گفته بسیاری از طرفداران آن، چنین روابطی به رشد رضایت از زندگی کمک می‌کند، و آن را متنوع‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند.

مطلب مفید دیگر: نشانه های جذب شدن مردان

چند همسری، مانند ازدواج آزاد، نوعی اجماع غیرهمجنس است. در ازدواج‌های آزاد جنسی، نگرش اساسی این است که اساساً ازدواج خوب است و مشکل اصلی کاهش میل جنسی است. از این رو، راه حل این است که گهگاهی شریک جنسی اضافه کنیم.

📌 عشق به فرد دیگر در حالی که فرد نمی‌خواهد از رابطه پیشین خود دست بکشد.

📌 افرادی که به طور ذاتی تک‌همسر نیستند.

📌 رابطه با یک شخص غیر همجنس در صورتی که خود فرد همجنس‌گرا باشد.

📌 هنگامی که تفاوتی مشخص میان دو نفر در رابطه بروز پیدا می‌کند.

📌 هنگامی که یکی از اعضای رابطه متوجه می‌شود که نمی‌تواند به نیازهای دیگری که در رابطه هست پاسخ دهد.

بعضی معتقدند که روابط آزاد اغلب در برخی جوامع خاص اتفاق می‌افتد؛ مثل افراد جوان نسبت به افراد پیر در آمریکا، به خصوص در طبقه متوسط تحصیل کرده در کالج به جای طبقه کارگر تحصیل نکرده یا افراد خاص قومی یا اقلیت‌های نژادی دیگر.

همچنین ممکنه این چنین روابط در بین زنان بیشتر از مردان باشه. به ویژه در همون دسته‌ها، مانند تحصیل‌کرده‌های دانشگاهی، تحصیل‌کرده‌های متوسط، سفیدپوست و جوان آمریکایی. دلیل این امر، ممکنه این باشه که زنان با تأکید بر ایده حقوق برابر، سود بیشتری کسب می‌کنند و جنبش حقوق زنان نیز از ایده روابط آزاد حمایت می‌کنه.

قوانین رابطه باز

موفقیت روابط باز نیازمند زمان، تأمل، و مذاکره است. مباحث اصلی شامل صداقت، اعتماد، و مدیریت زمان است. قوانین این رابطه شامل اجازه به شریک برای داشتن روابط جدید و احترام نظر آنها است. وتو می‌تواند ابزار مفیدی باشد، اما ممکن است بدون آن هم روابط باز موفقیت‌آمیز باشد.

برای مثال:

داستان زوجی که با ایجاد یک قرارداد روابط فیزیکی خود را مدیریت می‌کنند!

شخصیت‌های اصلی:

آنا: فعال و دوست‌داشتنی، علاقه‌مند به روابط آزاد و ارتباط فیزیکی.

تام: محافظه‌کار و خودآگاه، ترجیح می‌دهد مرزهای خود را بنیادین نگه دارد.

آنا و تام، قراردادی برای مدیریت روابط فیزیکی خود ایجاد کرده‌اند. این قرارداد شامل مواردی مانند:

تعیین محدودیت‌های فیزیکی مانند بوسیدن یا دوست‌یابی.

مشخص کردن افرادی که می‌توانند به عنوان شریک اضافی در زندگی شخصی آنها درآیند.

اینکه آیا روابط جنسی در محیط‌های مشخصی ممنوع یا مجاز است.

چطور با شریکم درباره رابطه باز صحبت کنم؟ (بدون دعوا!)

ارتباط شفاف و صادقانه ستون فقرات یک رابطه باز موفق است. برداشتن اولین قدم برای بحث در مورد این ساختار رابطه، نشانه خوبی است از اینکه آیا مهارت های ارتباطی شما می تواند در بلندمدت پایدار بماند یا خیر. در ادامه نکاتی برای بحث در مورد یک رابطه آزاد با شریک زندگی خود را گرداوری کرده ایم که توجه به این قسمت خالی از لطف نیست. 

📌 زمان و مکانی را انتخاب کنید که هر دو احساس امنیت، آرامش و راحتی داشته باشید و در این رابطه و چرایی آن با هم حرف بزنید.

📌 تا حد امکان در مورد اهداف خود شفاف باشید.

📌 بدون قضاوت به گفتگو بپردازید.

📌 آرام بمانید و سعی کنید اگر پارتنرتان چنین رابطه ای درخواست کرد از او دلیل را جویا شوید.

📌 در صورت قبول دو طرفه آماده باشید تا حد و مرزهای خود را در مواردی مانند تعداد، سن و جنسیت شرکا مشخص کنید.

📌 به یکدیگر گوش کنید و روی همدلی و درک متقابل یکدیگر متمرکز باشید.

به خاطر بسپارید که یک رابطه باز (open relationship)رابطه ای است که در آن هر دو طرف توافق می کنند که اجازه دهند روابط جنسی خارج از ازدواج وجود داشته باشد به همین دلیل مانند همه روابط، این مدل رابطه نیز مستلزم ارتباط خوب، اعتماد، و درک واضح از شرکای جنسی متعدد است.

اگر احساس می‌کنید در یک رابطه آزاد خوشحال‌تر خواهید بود، صحبت صادقانه با شریک زندگی‌تان اولین قدم اجتناب‌ناپذیر است اما اگر احساس میکنید که صرفا از روی کنجکاوی به سمت چنین رابطه ای متمایل شده‌اید حتما با یک روانشناس در این باره صحبت نمایید.

رابطه باز در ایران؛ واقعیت داره یا فقط حرفشه؟

برخی افراد به دنبال تنوع جنسی هستند و در برخی جوامع، این انتخاب پذیرفته شده است. اما در جوامع مذهبی مانند ایران، چنین روابطی غیراخلاقی تلقی می‌شود. مهمتر این که فرزندانی که از این گونه روابط متولد می شوند فاقد شناسنامه هستند.

در جامعه ایران با هنجارهای مذهبی و فرهنگی قوی، رابطه باز به صورت علنی پذیرفته شده نیست. اما در عمل، برخی زوجین – عمدتاً در طبقات خاص اجتماعی – به صورت پنهانی این سبک رابطه را تجربه می‌کنند. این پدیده معمولاً در حلقه‌های محدود و خصوصی وجود دارد و به ندرت به صورت آشکار مطرح می‌شود.  

تفاوت اصلی با جوامع غربی در “انکار اجتماعی” این مسئله است. حتی افرادی که عملاً روابط اوپن دارند، به دلیل ترس از قضاوت یا پیامدهای قانونی، آن را پنهان نگه می‌دارند. روانشناسان ایرانی گزارش می‌دهند که گاهی زوجین با مشکلات ناشی از این روابط – مثل حسادت یا بیماری‌های مقاربتی – مراجعه می‌کنند، اما کمتر حاضرند آشکارا درباره ماهیت رابطه خود صحبت کنند.  

در واقع، اینجور روابط در ایران بیشتر یک واقعیت زیرپوستی است تا یک سبک زندگی پذیرفته شده. این تناقض بین عمل و گفتار، خود منبع فشارهای روانی مضاعف برای طرفین می‌شود.  

روابط اوپن در ایران طبق قانون مدنی کشور نیست. همانطور که گفته شد، برای فرزندانی که در این روابط به دنیا می‌آیند، مشکلاتی مثل عدم ثبت رسمی وجود دارد. بنابراین، بهتر است زوجین در این رابطه‌ها به قوانین خود پایبند باشند و از داشتن فرزند پرهیز کنند تا آسیب‌ها کاهش یابد.

تجربه واقعی: رابطه باز چطور زندگی‌م رو تغییر داد؟

وقتی با همسرم تصمیم به تجربه این رابطه گرفتیم، هر دو تصور می‌کردیم این انتخاب باعث تنوع و شادی بیشتر می‌شود. در ابتدا، هیجان ملاقات با افراد جدید جذاب بود، اما به مرور چالش‌ها خود را نشان دادند. حسادت‌های ناخواسته، مقایسه‌های ذهنی و سوالات بی‌پایان درباره “آیا هنوز برایم مهمی؟” رابطه را پیچیده کرد.  

از طرفی، این تجربه به ما یاد داد صادقانه‌تر ارتباط برقرار کنیم. مجبور شدیم درباره ترس‌ها، نیازها و انتظاراتمان شفاف صحبت کنیم – چیزی که در رابطه سنتی کمتر به آن پرداخته بودیم. امروز اگرچه هنوز در این مسیر هستیم، اما فهمیده‌ایم که روابط باز به جای “راه فرار”، نیازمند اعتماد و کار عاطفی بیشتری است. در نهایت، این انتخاب نه زندگی ما را ویران کرد و نه بهشت ساخت، بلکه آینه‌ای شد که نقاط قوت و ضعف رابطه‌مان را آشکارا نشانمان داد. 

❓ سوالات متداول درباره ی رابطه باز

❓ چه تفاوتی بین روابط باز و رابطه سنتی از نظر ساختار عاطفی وجود دارد؟

در روابط باز امکان تقسیم توجه عاطفی بین چند نفر وجود دارد، درحالی که رابطه سنتی متمرکز بر یک شریک است.

❓ آیا روابط باز می‌تواند به عنوان راهی برای درمان مشکلات زناشویی استفاده شود؟

خیر، روانشناسان معمولاً حل مستقیم مشکلات را توصیه می‌کنند نه روابط باز را.

❓ چرا برخی زوجین ایرانی روابط باز را پنهان می‌کنند؟

به دلیل ترس از قضاوت اجتماعی و پیامدهای قانونی.

❓ آیا روابط باز همیشه شامل روابط جنسی متعدد است؟ 

 خیر، برخی انواع آن (مثل Monogamish محدودیت‌های مشخصی دارند.

❓ چه عاملی در روابط باز بیشتر از همه حسادت ایجاد می‌کند؟ 

مقایسه شدن با شرکای دیگر یا احساس کمبود توجه.