تاریخ بروزرسانی اطلاعات تک فرزندی: اسفند ماه 1403
تشکیل خانواده و داشتن فرزند یکی از اهداف والای زوجین بعد از ازدواج است. فرزندآوری یکی از ویژگیهای ازدواج است که نیاز به شرایط خوب مالی، داشتن آمادگیهای روحی و موارد دیگر دارد. یکی از موضوعاتی که زوجها بسیار درباره آن نگران یا سر درگم هستند این است که آیا تک فرزندی خوبه؟ مزایا و معایب تک فرزندی چیست؟
ما در این مقاله از مرکز مشاوره قبل از طلاق، مشاور کده میخواهیم به این پرسش پاسخ دهیم پس تا انتها این مقاله را مطالعه کنید.
فهرست مطالب
مزایا تک فرزندی از نظر روانشناسی
از نظر بسیاری از افراد تک فرزندی یک مزیت به شمار می رود. اگر در جمع خانواده و بستگانتان چنین فردی را می شناسید، لابد متوجه برخی مزیت های اخلاقی و رفتاری او شده اید. در این قسمت قصد داریم به برخی حقایق جالب توجه درباره این نوع فرزندان با شما گفتگو کنیم. مزیت تک فرزندی را می توان در این موارد جستجو کرد:
- نیازی نیست که او خوراکی ها و اسباب بازی هایش را با کسی تقسیم کند
- زندگی بدون دعوا و مرافعه( برخلاف فرزندانی که خواهر و برادر دارند و مدام بر سر مسائل مختلف درحال جنگ و جدال می باشند)
- به طور طبیعی حس رهبری دارند
- به شدت مستقل هستند
- اعتماد به نفس بیشتری در مقایسه با دیگر بچه ها دارند
- آنها از تنهایی نمی ترسند و با آن کنار می آیند
- رابطه قوی تر و بهتری با پدر و مادر خود دارند
- آنها از نظر درسی بهتر از دیگر همسالان خود بوده و عاقل تر به نظر می رسند
- تک فرزندها دارای اهداف روشن تری در زندگی بوده و موفق تر می باشند
معایب تک فرزندی از نظر روانشناسی
همانگونه که ما خوب مطلق و بد مطلق نداریم میتوان نتیجه گرفت که هرچیزی نسبی است و نمیتوانیم حکم کلی درباره این موضوعات که به رفتار و روان انسانها مرتبط است بدهیم. چنانکه به مزیتهای داشتن یک فرزند اشاره کردیم اکنون نوبت بررسی معایب تک فرزندی است. یکی از روانشناسانی که در این باره تحقیقهای بسیاری انجام داده است فردی به نام بلر میباشد.
طبق مطالعات خانم بلر او بر این باور بود که هرچند تک فرزندی مزایای زیادی دارد اما یکی از ضعفهای اصلی آن، ضعیف کردن کودک در برقراری روابط اجتماعی است. هرچند که او میگوید کیفیت رابطه بین خواهر و برادران بسیار مهمتر از تعداد آنها است.
در این قسمت از موضوع مزایا و معایب تک فرزندی میخواهیم به معایب آن اشاره کنیم:
- ممکن است به نسبت سایر کودکان بیشتر در معرض خطر قرار بگیرند برای مثال هنگام بازی کردن ممکن است تا به زمین بیفتند و کسی متوجه نشود.
- احتمال تمایل به انزوا و گوشهگیری در این کودکان ممکن است.
- کودکان تک فرزند ممکن است تا به نسبت سایر کودکان بیشتر در معرض چاقی قرار بگیرند.
- کودکان تک فرزند اگر به خوبی تحت پوشش خانواده خود قرار نگیرند ممکن است تا دچار افسردگی شوند.
- از آنجایی که بیشترین تمرکز والدین بر روی آنها است احتمال سختگیری والدین بر این کودکان چندبرابر میشود.
- ممکن است تا به علت نوع آموزشی که میبینند افرادی کمالگرا شوند و نتوانند به خوبی با بقیه کنار بیایند.
- تک فرزندها به نسبت سایر بچهها حساستر هستند.
- نداشتن خواهر و برادر در این کودکان باعث میشود تا آنها برای نگهداری از والدین خود در پیری دچار مشکل شوند.
با توجه به موارد گفته شده اگر دارای یک فرزند هستید نگران معایب گفته شده نباشید زیرا تربیت و نحوه آموزش کودک ارتباط مستقیمی با محیط خانواده دارد برای مثال در یکی از موارد بالا اشاره کردیم که کودکان تک فرزند در برقراری ارتباط اجتماعی ممکن است دچار مشکل شوند.
اما اگر شما در خانوادهای پرجمعیت زندگی میکنید یا به مهمانیهای زیادی میروید، دیگر این مورد بر روی کودک شما صدق نمیکند چراکه کودک با قرار گرفتن در محیطهای پرجمعیت خانوادگی مهارتهای لازم را برای برقراری ارتباط یاد میگیرد.
مطلب مفید دیگر: تاثیر طلاق بر فرزندان
مزایا و معایب تک فرزندی : تک فرزندی از نظر اسلام
در بخش های قبل موضوع مزایا و معایب تک فرزندی را از نظر روانشناسی مورد بررسی قرار دادیم. در این بخش میخواهیم این موضوع را از نظر اسلام بررسی کنیم؛ زیرا آموزههای دینی برای بسیاری از والدین نقش یک الگو را در تربیت یک کودک ایفا میکند.
در کتابهای دینی اسلامی تشکیل خانواده یک امر واجب است و در راستای آن اسلام تاکید زیادی بر داشتن فرزند نیز داشته است. همانطور که گفته شد یکی از کارکردهای ازدواج فرزند آوری است و در قرآن داشتن یک فرزند خوب که نامی نیکو نیز داشته باشد یک امر شایسته است. علاوه بر آیات و احادیثی که در قرآن آمده است، ائمه و پیامبران ما نیز به داشتن فرزند توصیه کردهاند.
برای روشن کردن این نوشته به حدیثی از امام صادق اشاره میکنیم، امام صادق (ع) فرمودهاند : «إن الولد الصالح، ریحانة من ریاحین الجنه» فرزند صالح، گلی ازگلهای بهشت است.
علاوه بر امام صادق، تعداد زیادی از ائمه مسلمین ، به داشتن فرزندان زیاد و متعدد اشاره کردهاند زیرا از منظر اسلام داشتن فرزندان زیاد سبب مغفرت و رستگاری تمام خانواده میشود. به همین جهت است که اسلام تاکید زیادی بر آموزش و تربیت کودکان با توجه به آموزههای دینی و اسلامی داشته است.
در کشورهایی که دارای فرهنگ سکولاری هستند به داشتن فرزند زیاد توجهی نمیشود و در بسیاری از خانوادهها فرزندی وجود ندارد زیرا عقایدشان بر اساس سکولاریسم رشد کرده است. این موضوع سبب شده است تا اکنون در بسیاری از کشورها با مشکل کمبود جمعیت روبهرو باشیم.
در فرهنگ اسلام، فرزندآوری علاوه بر اینکه سبب مورد رحمت قرارگرفتن خدا میشود به رشد اقتصادی و پیشرفت جامعه نیز کمک میکند.
تک فرزندی خوب است یا داشتن چند فرزند؟
این موضوع که آیا مزایا و معایب تک فرزندی را در ترازو بگذاریم تا ببینیم کدام بهتر است غلط میباشد زیرا انتخاب تک فرزندی یا چند فرزندی به سبک زندگی و نوع تربیت شما برمیگردد.
در بسیاری از خانوادهها یکی از والدین خانهدار است و میتواند وقت لازم را برای تربیت همه کودکان داشته باشد و در بعضی از خانوادهها نیز به دلیل اینکه زوجین نمیتوانند وقت کافی برای تربیت کودک بگذارند ترجیح میدهند تا یک فرزند داشته باشند.
به همین جهت است که موضوع تک فرزند بودن یا چند فرزندی کاملا به سبک زندگی شما مربوط است. این تصور اشتباه است که همه کودکان تک فرزند حساس و زود رنج میشوند بلکه این سبک تربیت والدین است که سبب رود رنجی در کودکان میشود.
ما کودکان تک فرزند زیادی داریم که افرادی بسیار موفق شدهاند و این موضوع بر روی کودکان چند فرزند نیز صدق میکند.
آیا تک فرزندی خوب است ؟
آیا تک فرزندی خوب است و می توان به آن نگاه مثبتی داشت؟ واقعیت این است که تربیت فرزندان در بهترین شکل ممکن دقیقا همان چیزی است که هر والدینی آرزوی آن را دارد.
داشتن تنها یک فرزند، باعث می شود تا تربیت و پرورش کودک به خوبی انجام شود. والدینی که تنها یک فرزند دارند با تمرکز بیشتری می توانند روی مسئله تربیتی کودکشان کار کنند. زمان، وقت، انرژی و پول بیشتری نیز می توانند صرف او نمایند. مسئله دیگری که تک فرزندی را توجیه می کند، داشتن استرس کمتر است.
والدین تنها یک بار با کلیه چالش ها و موانعی که بر سر راه تربیت فرزندش قرار گرفته است، مواجه می شود. همچنین از آنجا که فرزند دیگر یا خواهر و برادر دیگری در خانواده وجود ندارد، کمتر فرزند با دیگران مورد قیاس قرار می گیرد. از همین رو در محیط رقابتی سالمی رشد می کند. حسادت نکردن نیز از دیگر مزایای تک فرزندی است.
به ویژه اینکه خانواده های کم جمعیت دارای روابط خانوادگی پیچیده ای نیستند و همین مساله باعث می شود تا تنها فرزند خانه بدون حاشیه و به راحتی از مراحل کودکی و نوجوانی عبور کرده و به بلوغ و بزرگسالی برسد.
نظریه سندرم تک فرزندی چیست؟
در علم روانشناسی نظریه ای وجود دارد که به آن سندرم تک فرزندی می گویند. در این نظریه شاخصه هایی وجود دارد که قابل بررسی و توجه است.
این سندرم به گروهی از مشکلات رفتاری و خلقی نظر دارد که ریشه آن را می توان به تنها بزرگ شدن طفل جستجو کرد. متاسفانه بسیاری از کارشناسان حوزه سلامت روان معتقدند این سندرم می تواند اثرات سویی در رفتار فرزند یکی یک دانه شما داشته باشد.
قابل ذکر است، این سندرم معمولا پس از تولد طفل توسعه پیدا کرده و بیشتر جنبه رفتاری دارد تا زیست بیولوژیکی. این سندرم در اطفالی قابل بررسی و مشاهده می باشد که تنها فرزند به شمار آمده و جز او فرزند دیگری در خانه نیست.
سندرم تک فرزندی می تواند عارضه های جدی را در روال زندگی طفل به وجود آورد. از منظر این نظریه کودکانی که تنها فرزند خانواده شان هستند، این قابلیت را دارند که کمی لوس و خودخواه و خود رای بار بیایند. کودکانی که خواهر و برادر ندارند، در آینده می توانند خصلت های ضداجتماعی داشته باشند.
حتی این امکان وجود دارد که نتوانند به درستی با دیگران ارتباط برقرار کنند. متاسفانه والدین با رفتارهایی که از خود بروز می دهند، می توانند بر این صفات منفی دامن زنند.
مشکلات والدین کودکان تک فرزند
داشتن فرزند مهمترین تصمیمی است که زوجها میگیرند و زوجهایی که انتخاب کردهاند تا یک فرزند داشته باشند بسیار از طرف سایر اعضای خانواده مورد ندامت قرار میگیرند.
بسیاری از خانوادههای سنتی همچنان بر این عقیده هستند که داشتن فرزند زیاد خیلی خوب است و میگویند که کودک برکت نیز با خود میآورد ولی با توجه به شرایط اقتصادی و تفاوت در سبک زندگی مدرن و سنتی بهتر است تا به این جملات خرافی توجه نکنید؛ زیرا این شما هستید که باید برای تربیت کودک وقت بگذارید و منتقدان تک فرزندی به شما در این زمینه کمک نمیکنند.
برای داشتن یک فرزند یا چند فرزند ابتدا به نوع زندگی و وضعیت اقتصادی خود توجه کنید و بعد از آن بهترین تصمیم را با توجه به مزایا و معایب تک فرزندی اتخاذ نمایید. مرکز مشاوره روانشناسی مشاور کده.
