تاریخ آخرین بروزرسانی راهنمای اختلاف نظر والدین در تربیت فرزند: مهر ماه ۱۴۰۴
اگر فرصت خواندن متن را ندارید می توانید به وویس زیر با صدای مشاور متخصص مشاورکده دکتر مرضیه پیشکار گوش دهید:
پدر یا مادر بودن، یکی از قشنگترین و در عین حال سختترین نقشهای زندگیه. توی این راه پُرپیچ و خم، یکی از معمولترین صحنهها وقتیه که تو و همسرت درباره بهترین روش برای بزرگ کردن فرزند عزیزتون، دو جور مختلف فکر میکنین. از چیزای سادهای مثل ساعت خواب و میزان تماشای کارتون، تا موضوعات مهمتری مثل انتخاب مدرسه و نحوه تشویق و سزا، همش میتونن زمینهساز یک بحث بشن! اما نترس؛ این اختلاف نظر پدر و مادر در راه تربیت فرزند یک چیز کاملاً عادی و حتی پیشبینیشدست. شما دوتا آدم، با دو پیشینه و دو دنیای متفاوت هستین.
همینجاست که یادگرفتن مهارتهای حل این مشکل، خودش رو نشون میده. اگه این اختلافها درست مدیریت نشه، نه تنها آرامش خونه رو به هم میزنه، بلکه میتونه اثرات عمیق و ماندگاری روی سلامت روان فرزند تو بذاره. بعضی وقتا این تفاوتها آنقدر زیاد میشه که احساس میکنی نیاز به کمک یک فرد آگاه و خبره داری. توی این راه، مشاوره کودک و نوجوان میتونه مثل یک چراغ راهنما، مسیر درست رو بهت نشون بده و کمکت کنه تا توی قایق پرتلاطم فرزنداری، هر دوتاتون همآهنگ پارو بزنی
فهرست مطالب
علت اختلاف نظر والدین در تربیت فرزند
قبل از اینکه برسیم به راهحلها، باید بفهمیم ریشه این مشکل کجاست. چرا دو نفری که همدیگر رو دوست دارن و برای خانوادهشون بهترین رو میخوان، در مورد تربیت فرزند، اینقدر متفاوت فکر میکنن؟
| تفاوت در روش بزرگ شدن خود پدر و مادر |
| تفاوت در چیزهایی که براشون ارزشه و اولویتشونه |
| تفاوت در شخصیت و خُلق و خو |
| فشارهای بیرونی (کار، پول، فامیل) |
| نداستن و اطلاعات ناکافی درباره روانشناسی فرزند |
تفاوت در روش بزرگ شدن خود پدر و مادر
هر کدوم از ما، نتیجه روش پدر و مادر خودمون هستیم. شاید شما توی یک خانواده سختگیر و جدی بزرگ شدی و . بدون اینکه خودت بخوای، تمایل داری همون روشی که باهاش آشنا هستی رو تکرارکنی و همسرت توی یک خانواده باز و رهایی بزرگ شده باشه . همین ناخودآگاه بودن، خودش منشأ بسیاری از کشمکشهاست
تفاوت در چیزهایی که براشون ارزشه و اولویتشونه
برای یکی از والدین، “نظم” و “رعایت قانون” در صدر همه چیزه، در حالی که برای دیگری، “شادی” و “رشد خلاقیت” فرزند مهمتره. یکی شاید روی پیشرفت درسیش تأکید کنه و دیگری روی رشد مهارتهای اجتماعی. این تفاوت در اولویتها، مستقیماً روی روشهای تربیت فرزند اثر میذاره
تفاوت در شخصیت و خُلق و خو
یکی از والدین ممکنه محتاط و محافظه کار باشه در حالی که دیگری ریسک پذیر و ماجرا جو، تفاوت شخصیت به طور طبیعی توی برخورد با موقعیت های مختلف ( مثل انتخاب دوست و بازی در پارک) فرزند داری خودش رو نشون میده.
فشارهای بیرونی
استرس ناشی از شغل، مشکلهای مالی، یا حتی نظرات ناخواسته اطرافیان، میتونه تحمل روانی پدر و مادر رو کم کنه. وقتی خودمون تحت فشار هستیم، تحمل شنیدن نظرات مخالف و پیدا کردن راهحل خوب، خیلی سختتر میشه.
نداستن و اطلاعات ناکافی درباره روانشناسی فرزند
گاهی سادهترین دلیل، اینه که نمیدونیم. علم روانشناسی رشد، هر روز در حال پیشرفته و اطلاعات تازهای میده. خیلی از روشهای تربیت فرزند که نسل قبل به کار میبردن، امروز منسوخ شده و حتی زیانبار شناخته میشن. ندانستن این اصول، میتونه باعث بشه پدر و مادرها سر روشهای ناکارآمد، باهم اختلاف پیدا کنن.
تأثیر اختلاف نظر والدین بر رفتار و سلامت روانی فرزند
وقتی پدر و مادر در مقابل چشمهای فرزندشون سر مسائل تربیتی بحث میکنن، این درگیری فقط یک جر و بحث ساده بین بزرگترها نیست؛ بلکه یک تهدید جدی برای امنیت روانی کودک به حساب میاد. فرزندها مثل دستگاههای گیرنده حساسی هستن که تنشها رو درک میکنن، حتی اگه موضوع بحث رو کامل نفهمن
این اختلافهای همیشگی میتونه باعث بروز نشانههای مختلفی توی فرزند بشه:
نگرانی و احساس ناامنی
فرزند میترسه که مبادا مهربونی پدر و مادر رو از دست بده یا دلیل این درگیریها باشه.
احساس گناه
فرزند خودش رو مقصر دعوای پدر و مادر میدونه.
سردرگمی
نمیدونه باید حرف کدومشون رو گوش بده و از کدومشون پیروی کنه.
موقعیتشناسی و تفرقه انداختن
فرزندهای باهوش خیلی زود یاد میگیرن که از این اختلافها سوءاستفاده کنن. اگه بدونن پدر با خرید شکلات موافقه و مادر مخالف، پیش کسی میرن که احتمال موافقتش بیشتره!
کم شدن اعتماد به نفس و مشکلهای رفتاری
استرس ناشی از این فضا، میتونه خودش رو به شکل رفتارهای پرخاشگرانه، گوشهگیری، افت درس یا حتی نشانههای بدنی مثل دلدرد و سردرد نشون بده.
مطالب مرتبط : چگونه با کودک لجباز رفتار کنیم؟
8 راهکار عملی برای رسیدن به توافق در تربیت فرزند
خبر خوب اینه که این جنگها یک روزی تموم میشه! تو میتونی با به کار بستن راهکارهای عملی و کمی صبر، نه تنها این اختلاف نظر پدر و مادر در راه تربیت فرزند رو مهار کنی، بلکه ازش برای محکمتر کردن رابطه خودت و ساختن یک تیم قویتر استفاده کنی. اینم از ۸ روش کارساز:
تنها باهم حرف بزنین و جلوی فرزند یکدست باشین
مهمترین قانون طلایی اینه: هیچوقت و در هیچ شرایطی، جلوی فرزندتون با هم بحث نکنین. اگه با تصمیم همسرت مخالف هستی، تو یک فرصت مناسب و تنها، موضوع رو مطرح کن. اما جلوی فرزند، باید یک صف متحد باشین. این یکدستی، به فرزند احساس امنیت میده و مانع از سوءاستفاده اون از اوضاع میشه.
روی هدفهای مشترک تمرکز کنین، نه روشهای متفاوت
به جای بحث سر اینکه “حق با کدوم روشه”، از خودتون بپرسین: “هدف نهاییمون از این تصمیم چیه؟” آیا هر دوتاتون میخواین یک فرزند مسئولیتپذیر داشته باشین؟ آیا هر دوتاتون به فکر سلامت روانی اون هستین؟ وقتی روی هدفهای بزرگتر توافق دارین، پیدا کردن یک راهحل میانی برای روشها، خیلی راحتتر میشه.
خوب گوش بدین
وقتی همسرت داره نظرش رو میگه، واقعاً گوش کن. نه برای اینکه جوابش رو بدی، بلکه برای اینکه بفهمی. سعی کن بفهمی پشت این روش تربیتی خاص، چه ترسها، آرزوها یا تجربههای گذشتهای خوابیده. با گفتن جملههایی مثل “من احساس تو رو درک میکنم” یا “میفهمم منظورت چیه”، فضای گفتگو رو از حالت دفاعی بیرون بیار.
قانونهای پایه و تغییرناپذیر بذارین
با همفکری هم، یک لیست کوتاه از قانونهای اصلی و تغییرناپذیر خونه رو بنویسین. مثلاً ساعت خواب مشخص، محدودیت استفاده از تبلت، یا ممنوعیت خشونت زبانی و بدنی. این قانونها، خطقرمزهایی هستن که هر دوتاتون متعهد به اجراشون هستین و جای بحث ندارن.
کارها رو تقسیم کنین و به هم اعتماد کنین
بعضی وقتا بهتره توی بعضی زمینهها، یکی از شما مسئولیت اصلی رو به عهده بگیره. مثلاً یکی مسئول درس و مشق مدرسه بشه و دیگری مسئول برنامههای ورزشی و تفریحی. این کار نه تنها از تعداد بحثها کم میکنه، بلکه بهت اجازه میده توی زمینهای که توش مهارت یا حوصله بیشتری داری، عمل کنی. کلید این کار، “اعتماد” به صلاحیت همسرته.
با هم بخونین و اطلاعاتتون رو زیاد کنین
با هم یک کتاب درباره روانشناسی فرزند بخونین، تو یک کلاس آموزشی شرکت کنین یا نوشتههای معتبر رو مطالعه کنین. وقتی هر دوتا از یک منبع علمی و قابل اعتماد اطلاعات بگیرین، پایه مشترکی برای تصمیمگیری خواهین داشت و بحثها از حالت سلیقهای درمیاد.
سازش کنین و راهحل سومی پیدا کنین
لازم نیست همیشه یک نفر برنده و دیگری بازنده باشه. به دنبال “راهحل سوم” باشین؛ راهحلی که نظر هیچ کدومتون به طور کامل نیست، اما هر دوتاتون میتونین باهاش کنار بیاین. مثلاً اگه تو معتقدی به ساعت خواب ۹ و همسرت ۱۱، شاید راهحل، ساعت ۱۰ با خواندن یک قصه قبل از خواب باشه.
گذشته رو رها کنین و به حالا فکر کنین
هیچوقت تو میان بحثهای تربیتی، اشتباهات گذشته همسرت رو به رخش نکش. “همیشه اینطوری بودی” یا “پدرت هم با تو همین برخورد رو میکرد”، مثل بنزین ریختن روی آتش اختلافهاست. تمرکزت رو روی مشکل پیش رو بذار و برای حلش در “همین الان” تلاش کن.
مطالب مرتبط : علت پرخاشگری کودکان زیر 3 سال
چگونه اختلاف نظر والدین را بدون آسیب به فرزند حل کنیم؟
برای در امان موندن از آسیبهای این اختلافها، باید یک درک کلیدی داشته باشی: فرزند تو به هر دوتاتون نیاز داره. اون نه فقط به پدر یا فقط به مادر، بلکه به “پدر و مادر” نیاز داره. وقتی شما همدیگر رو ضعیف میکنین، در واقع پایههای شخصیتی فرزند رو سست میکنین. پس، حتی وقتی سخت مخالفین، احترام همسرت رو به عنوان والد دیگر فرزندتون، حفظ کن. به فرزند بگو: “بابا و من نظرمان فرق داره، اما داریم دربارش حرف میزنیم تا به بهترین تصمیم برای تو برسیم.” این جمله ساده، به فرزند اطمینان میده که دنیاش امنه و پدر و مادرش، با وجود اختلافها، کنترل اوضاع رو دست دارن.
نقش مشاوره کودک و نوجوان در حل اختلافات تربیتی
بعضی وقتا، عمق اختلافها یا تکرار شدن روشهای مخرب، آنقدر زیاده که حلش از عهده خود پدر و مادرها خارج میشه. توی این شرایط، رفتن پیش مشاوره کودک و نوجوان نه تنها نشانه باخت نیست، بلکه یک حرکت هوشمندانه و مسئولانهست. مشاور، یک نفر بیطرف و آگاهه که میتونه:
📌 فضای امنی برای گفتگوی سازنده فراهم کنه.
📌 ریشههای عمیقتر اختلاف نظر پدر و مادر در راه تربیت فرزند رو پیدا کنه.
📌 روشهای مختلف تربیت فرزند رو بهتون معرفی کنه و راهکارهای عملی بر پایه علم پیش پاتون بذاره.
📌 به عنوان یک میانجی، کمک کنه تا هر دوتاتون حرف خودتون رو بزنین و حرف طرف مقابل رو بشنوین.
📌 در پایان، کمکتون کنه تا یک “برنامه تربیتی مشترک” بنویسین که مورد توافق هر دوتاست.
در پایان درمورد نداشتن تفاهم با همسر باید بدانید :
همفکر نبودن کامل، بخشی از ذات هر رابطهی انسانیه. هیچ دو نفری در تمام جنبههای زندگی مثل هم فکر نمیکنن. مسئله اصلی، “وجود اختلاف” نیست، بلکه “چگونگی رفتار با اون” هست. اگه بتونی این چالش رو به یک فرصت برای درک بیشتر همدیگه، ایجاد احترام قویتر و ساختن یک همکاری محکم تبدیل کنی، در واقع نه تنها فرزندات، بلکه رابطه زناشویی خودت رو هم محکمتر کردی. به یاد داشته باش که شما دشمن هم نیستین؛ شما دو همتیمی هستین که گاهی درباره روشها اختلاف نظر دارین، اما هدف نهاییتون -خوشبختی و موفقیت فرزندتون- یکیست.
❓ سوالات متداولی که از مشاورکده می پرسید :
❓ آیا داشتن کمی اختلاف نظر در تربیت فرزند، عادیه؟
آره، کاملاً عادیه. همونطور که گفتم، این موضوع به دلیل تفاوت در پیشینه، شخصیت و چیزایی هست که براتون ارزشه. چیزی که مهمه، روش کنار اومدن با این تفاوتهاست.
❓ اگه همسرم اصلاً حاضر به حرف زدن و سازش نبود، چیکار کنم؟
توی این شرایط، آروم موندن و انتخاب زمان درست برای حرف زدن خیلی مهمه. سعی کن نگرانیت رو نه به شکل حمله، بلکه از زبان احساسات و دغدغههای مشترک بیان کنی. مثلاً بگو: “من نگران اثر این موضوع روی فرزندمون هستم، دوست دارم با هم فکری کنیم.” اگه جواب نداد، کمک گرفتن از یک مشاور خانواده میتونه خیلی کارساز باشه.
❓ چطور میتونیم یک برنامه تربیتی مشترک بنویسیم؟
با حرف زدن درباره مهمترین ارزشها و قانونهای خونه شروع کنین. اونها رو روی کاغذ بنویسین. درباره پاداشها و نتیجههای منطقی برای رعایت کردن یا نکردن این قانونها به توافق برسین. این برگه، مرجع شما توی مواقع اختلاف خواهد بود.
❓ آیا باید همیشه در همه چیز کاملاً همفکر باشیم؟
نه، این یک هدف غیرواقعی و حتی نادرسته. فرزندها نیاز دارن ببینن که آدمها میتونن متفاوت فکر کنن، اما همچنان به هم احترام بذارن و راهحل پیدا کنن. این خودش یک درس بزرگ زندگی برای اونهاست.
