تاریخ آخرین بروزرسانی راهنمای میسوفونیا: آذر ماه ۱۴۰۴
محتوای این مقاله تحت نظارت تخصصی دکتر زهرا رمضانخانی، روانشناس دارای شماره نظام 3634، بررسی و تأیید شده است.
اگر فرصت خواندن متن را ندارید می توانید به وویس زیر با صدای مشاور متخصص مشاورکده دکتر مرضیه پیشکار گوش دهید:
اگر صدای جویدن خیار، ظرف شستن، دویدن بچه ها یا حتی نفس کشیدن دیگران شما را تا حد عصبانیت پیش می برد امکان دارد با پدیده ای به نام میسوفونیا روبرو باشید. نام دیگر این پدیده صدا بیزاری هم گفته می شود، یعنی یک وضعیت عصبی-روانی است که فرد نسبت به صداهای خاصی که نام برده ایم و به صورت روزمره، واکنش های عصبی شدید و منفی مثل پرخاشگری یا اضطراب نشان می دهد. این پدیده می تواند کیفیت زندگی، روابط و آرامش فردی را به شدت تاثیر خود قرار بده.
امروزه با بالا رفتن آگاهی نسبت به میسوفونیا، راه های مدیریت و درمان آن افزایش پیدا کرده است. اولین قدم برای کاهش رنج آن، درک این شرایط است، که مشاوره فردی متخصص می تواند به عنوان یک راهنما در این مسیر راه را برای شما هموارتر کند.به طور مثال یک متخصص می تواند به شما مکانیسمهای مقابلهای شخصیسازی شده را بیاموزد و فشار روانی ناشی از این حساسیت را کم کند. این مقاله، راهنمای کاملی است تا با میسوفونیا، علائم، دلایل و راههای مقابله با آن آشنا شوید.
فهرست مطالب
میسوفونیا چیست؟
میسوفونیا از ترکیب کلمات یونانی گرفته شده است به این صورت که از میسو به معنای” تنفر” و فونیا به معنای “صدا” می باشد، یعنی “تنفر از صدا”. این یک اختلال عصبی-روانی می باشد که در آن محرک های شنیداری خاص باعث به وجود آمدن، برانگیخته شدن و واکنش های بسیار شدید و غیر ارادی در فرد مبتلا شود. این واکنش ها از احساس ناراحتی ساده تا اضطراب و خشم و پرخاشگری شدید تغییر می کند.
یک نکته قابل توجه این است که صداهای محرک ها، بیشتر اوقات صداهای بسیار عادی و بی خطریهستند که برای دیگران قابل توجه نیست یا اینکه بسیار عادی است مانند نفس کشیدن، سرفه کردن، جویدن آدامس، اما برای این افراد صداهای فاجعه انگیزی می باشد.
میسوفونیا چگونه حساسیتی است؟
حالا می خواهیم به این سوال پاسخ دهیم که میسوفونیا چگونه حساسیتی است؟ این پدیده ریشه در سیستم عصبی مرکزی دارد. برعکس حساسیت های معمولی که با تحمل کردن صداها ممکن است کمی بهتر شوند، در میسوفونیا مغز این صداهای خاص را به عنوان یک تهدید یا عامل مزاحم بسیار مهم معنی میکند. این یک پاسخ شرطیشده است؛ به این معنی که مغز به مرور زمان یاد میگیرد که به این صداها با حالت “جنگ یا گریز” واکنش نشان دهد. این واکنش آنقدر قوی و خودکار است که فرد اغلب نمیتواند آن را کنترل کند و حتی پیشبینی و انتظار شنیدن صدا نیز میتواند اضطراب قابل بسیار زیادی در فرد ایجاد کند.
علائم و نشانههای میسوفونیا
علائم و نشانه های میسوفونیا میتواند از فردی به فرد دیگر کاملا متفاوت باشد، اما برخی از رایجترین و مهمترین این نشانهها عبارتند از:
واکنشهای احساسی شدید
خشم ناگهانی و عمیق، انزجار شدید، اضطراب یا وحشت
واکنشهای فیزیکی
افزایش ضربان قلب، تنگی نفس، تعریق، فشار عضلانی یا احساس گرگرفتگی.
واکنشهای رفتاری
اجتناب از موقعیتهای اجتماعی (مانند غذا خوردن با دیگران)، ترک محیط، درخواست قطع کردن صدا از فرد تولیدکننده یا پرخاشگری کلامی.
پاسخهای شرطی
حتی فکر کردن یا پیشبینی مواجهه با صداهای محرک میتواند استرس ایجاد کند.
تاثیر بر روابط
این اختلال اغلب موجب تنش در روابط با خانواده، دوستان و همکاران و در موارد بیشتر موجب سرد شدن رابطه میشود.
دلایل علمی بروز میسوفونیا
هنوز به صورت کاملا دقیق مشخص نشده است که چه چیزی باعث به وجود آمدن میسوفونیا در افراد می شود. اما تحقیقات عصب شناسی چند سر نخ مهم به ما ارایه میدهد که به بررسی آنها می پردازیم:
تفاوت در ساختار و عملکرد مغز
اسکنهای مغزی نشان دادهاند در افراد مبتلا به میسوفونیا، ارتباط قویتری بین قشر شنوایی مغز و مناطقی که مسئول پردازش احساسات (مانند آمیگدال) و کنترل حرکات خودکار هستند، وجود دارد. این اتصال قوی باعث میشود صداها مستقیماً و با شدت زیاد، مراکز احساسی و “تهدید” مغز را فعال کنند.
عوامل ژنتیکی
یکی از عواملی که همیشه در همه اختلالات عصب شناختی بررسی می شود عامل ژنتیک می باشد. در پژوهش های مختلف ثابت شده است که میسوفونیا به طور معمول در اعضای یک خانواده دیده میشود که نشاندهنده امکان نقش عوامل ژنتیکی می باشد.
شرطیسازی
برخی از نظریههای روانشناسی اعتقاد دارند که ممکن است یک فرد در گذشته خود تجربه یک اتفاق منفی و تلخ را داشته باشد، به صورت آگاهانه یا نا خودآگاه، با یک صدای خاص مرتبط شده باشد، و مغز برای ایجاد پاسخ شرطی شده باشد.
مطالب مرتبط : تأثیر آسیب های دوران کودکی بر سلامت روان بزرگسالان
همزمانی با اختلالات دیگر
گاهی اوقات اختلال میسوفونیا با اختلالات دیگر ممکن است همراه باشد. این اختلالات شامل : طیف اختلالات اضطرابی، افسردگی، اختلال وسواس فکری – عملی یا اختلال تورت یا تیک.
صداهای رایج محرک میسوفونیا و نحوه مقابله
صداهای تحریک کننده از فردی به فرد دیگری متفاوت می باشد. ممکن است یک صدا برای فردی تحریک کننده باشد که اگر به گوش یک فرد دیگری برسد تعجب کند که چرا این صدا آن فرد را عصبانی می کند. اما در ادامه برخی از رایج ترین صداهای محرک را نام می بریم:
صداهای مربوط به دهان
جویدن، ملچ ملوچ، قورت دادن، سرفه، صاف کردن گلو، دندان قروچه
صداهای تنفسی
نفس کشیدن بلند، خر و پف، خس خس سینه
صداهای محیطی
تایپ کردن، کلیک کردن ماوس، تیک تاک ساعت، صدای چکیدن آب
صداهای حرکتی
جویدن ناخن، تکان دادن پا، تق تق کردن بند انگشتان
تحقیقات درباره میسوفونیا
دکتر بارون لرنر احساسات این افراد را به خوبی درک میکند و اظهاراتش از تجربیات شخصی اوست. این صداها برای افراد مبتلا به میسوفونیا اذیتکننده هستند و برخورد مثبت و حمایتی از جامعه میتواند بهبود حال آنها را فراهم کند. درک این موضوع توسط اغلب مردم سخت است و اگر واکنشی نشان داده شود، به آنها برچسب «عصبی بودن» و «زیادی حساس بودن» میزنند.
همین موضوع باعث انزوای آنها میشود. دکتر بارون لرنر، نویسنده و استاد دانشگاه نیویورک، مبتلا به میسوفونیا است و اینطور توضیح میدهد که تمام صداهای ماشهای افتضاح هستند. او میگوید: «شنیدن این صداها مثل این است که خون شما شروع به جوشیدن میکند.» او توضیح میدهد که شنیدن این صداها باعث بروز علائم فیزیکی اضطراب مثل ضربان قلب و معده درد میشود.
دکتر مارشا جانسون، شنواییشناس کلینیک درمان و وزوز گوش و هیپراکوزیس اورگان، باور دارد که افراد مبتلا به میسوفونیا قبل از حتی اینکه از نظر شناختی به صدای زنگ ماشهای بپردازند، واکنش نشان میدهند. او بیش از ۲۰ سال در مورد میسوفونیا تحقیق کرده و اظهار میکند: «این اختلال مانند یک سونامی از واکنشهای منفی است. آنی و عظیم است و بیشتر از همه عملکردهای شناختی فرد را تحت تأثیر قرار میدهد» میسوفونیا یک موضوع پیچیده است و به نظر میرسد که ارتباطات متعددی با اختلالات مختلف دارد. امیدوارم محققان بتوانند علتها و راهکارهای بهبودی را کشف کنند.
میسوفونیا یک اختلال اضطرابی است
میسوفونیا یا ترس از صداها یک اختلال اضطرابی است که افراد ممکن است به صورت غیرمنتظره و ناخودآگاه در مقابل برخی از صداها و صداهای خاص واکنش نشان دهند. این واکنش میتواند از ترس، استرس، احساس ناخوشایندی یا اضطراب همراه باشد. دلایل ایجاد میسوفونیا ممکن است متنوع باشد، از جمله تجربیات ناخوشایند گذشته مرتبط با صداها، افزایش حساسیت به صداها، نوع ارتباط بین مغز و شنوایی و یا فردیتهای روانی یا روانشناختی فرد. اما دانش بیشتری از این موضوع نیاز دارد.
| اختلال وسواس اجباری (OCD) |
| اختلالات اضطرابی |
| سندروم تورت |
| وز وز گوش |
زمان بروز این اختلال
| از دوران بلوغ شروع میشود و اولین علائم معمولا بین ۹ تا ۱۲ سالگی ظاهر میشود. |
| خانمها علائم شدیدتری را نسبت به آقایان گزارش میدهند. |
| معمولا فرد یا افراد دیگری هم در خانواده یا فامیل به آن مبتلا هستند. |
در یک تحقیق انجام شده در سال ۲۰۱۹، مشخص شد که میسوفونیا ممکن است به دلیل ارتباط با حساسیت بالا بین قشر شنوایی و شبکهی برجسته ایجاد شود. این ارتباط نامنظم منجر به افزایش فعالیت در بخشهای خاصی از مغز میشود، که باعث ایجاد تجربیات ناخوشایندی از واکنشهای احساسی در فرد میشود. در یک مطالعه دیگر که در سال ۲۰۲۱ انجام شد، مشخص شد که میسوفونیا با حجم بزرگتر آمیگدال و اتصال نامنظم مغز مرتبط است. آمیگدال به پردازش احساسات کمک میکند و باعث بروز واکنشهای فرد به محرکهایی مثل ترس یا تهدید میشود. پژوهشگران میگویند حساسیت به صداها و واکنشهای شدید به صداهایی خاص میتواند تا حدی به اندازهی آمیگدال مربوط باشد.
تفاوت میسوفونیا با حساسیت صوتی معمولی
یک نکته وجود دارد و آن این است که تفاوت بین میسوفونیا و حساسیت صوتی معمولی مشخص شود. صدا در حساسیت صوتی معمولی به صورت قابل توجهی بلند است و گاهی هم دردناک، در صورتی که در میسوفونیا صدا به صورت معمولی و در حد روزمرگی می باشد، مانند صدای تایپ کردن یا تیک تاک ساعت.
افراد در حساست صوتی معمولی می توانند صدا را تحمل کنند یا با تمرکز بر روی چیز دیگری از بار آزارندگی آن کم کنند. اما در میسوفونیا فرد توانایی تحمل و پرت کردن حواس خود را ندارد و واکنش شدید و خودکاری به صداها نشان می دهد.
تکنیکهای روانشناسی برای کنترل عصبانیت ناشی از صدا
تا اینجای مقاله با میسوفونیا آشنا شدیم. علل آن را بررسی کرده ایم و صداهای محرک و رایج را نام برده ایم. حالا در این بخش به مدیریت خشم و پرخاشگری در برخورد با این صداهای محرک می پردازیم که به عنوان یک مهارت کلیدی و باارزش می باشد تا بتوانید زندگی روزمره خود را تحت کنترل درآورید:
درمان شناختی-رفتاری
قاعده در درمان شناختی-رفتاری به این شکل است که افکار منفی شناسایی می شوند و افکار مثبت جایگزین آن می شوند زیرا افکار منفی هستند که موجبه رفتار نادرست و غلط می شود. این درمان به شما کمک می کند تا افکار منفی و فاجعه آمیز مرتبط با صدهای محرک را شناسایی کنید و افکار مثبت را جایگزینش کنید تا پاسخ های رفتاری جدید و مناسب را جایگزین پاسخ خشم آلود و پرخاشگری کنید.
تمرینات ذهنآگاهی
در تمرینات ذهن آگاهی از شما خواسته می شود که در لحظه اکنون و بدون قضاوت قرار بگیرید. این تمرینات به شما آموزش می دهد که که بدون قضاوت، محرکها (از جمله صداهای محرک) را مشاهده کنید و واکنش خودکار خود را از آن جدا نمایید. شما یاد میگیرید که امواج خشم را ببینید ولی سوار بر آن نشوید.
تنفس دیافراگمی عمیق
یکی دیگر از تکنیک های روانشناسی، که معمولا در بیشتر اختلالات روانی کاربرد دارد، تنفس عمیق یا دیافراگمی می باشد. به طور مثال از تکنیک 4-4-4 استفاده کنید، یعنی 4 ثانیه نفس خود را نگه دارید و به مدت 4 ثانیه از بازدم خودداری کنید و به آرامی از طریق بینی به مدت 4 ثانیه بازدم انجام دهید. این کار موجب می شود سیستم عصبی را از حالت “جنگ یا گریز” خارج کرده و به حالت آرامش نسبی بازگرداند.
حساسیت زدایی منظم
در این تکنیک، از مراجع خواسته می شود به صورت کاملا تدریجی، از آسان به سخت، خود را در مواجهه با محرک آزاردهنده قراد دهد، ابتدا به صورت ذهنی و بعد در محیط واقعی ، در طول آموزش فرد تنفس عمیق هم انجام میدهد.
این تکنیک حتما تحت نظر درمانگر و در محیطی کاملا کنترل شده و به صورت تدریجی با صداهای، محرک مواجه شود تا حساسیت سیستم عصبی کاهش یابد.
درمان میسوفونیا با نوروفیدبک
نوروفیدبک یک روش درمانی غیرتهاجمی است که در آن با استفاده از سنسورهایی که روی سر قرار میگیرند، فعالیت امواج مغزی به خود فرد نمایش داده میشود. هدف این است که فرد یاد بگیرد چگونه الگوهای امواج مغزی مرتبط با آرامش و تمرکز را افزایش دهد و الگوهای مرتبط با استرس و بیشبرانگیختگی را کاهش دهد. در مورد میسوفونیا، نوروفیدبک میتواند به تنظیم مجدد واکنش سیستم عصبی مرکزی به محرکهای صوتی کمک کند و آستانه تحمل را افزایش دهد. این روش معمولاً به عنوان یک درمان مکمل در کنار رواندرمانی استفاده میشود .
نقش خانواده و اطرافیان در حمایت از افراد مبتلا
نقش خانواده و اطرافیان در حمیات از افراد مبتلا بسیار مهم و با ارزش است به طوری که دشواری های این مسیر را کمتر میکند. اولین قدم این است که خانواده بدانند که میسوفونیا یک انتخاب یا یک نازپروردگی نیست، بلکه یک وضعیت واقعی عصبی-روانی است که در واکنش آنها تاثر می گذارد. در قدم بعدی فرد مبتلا میتواند محرکهای اصلی صدای خود را به آرامی و بدون سرزنش توضیح دهد. خانواده هم نیز میتواند احساسات خود را بیان کنند..
همکاری و سازش یک نقش کلیدی در خانواده است به این صورت که میتوان راههای عملی پیدا کرد، مثلاً زمانی که غذا میل میکنید تلویزیون روشن باشد تا صداها پوشانده شود، یا در زمانهای خاصی از گوشگیر استفاده شود. وبه عنوان آخرین پیشنهاد، پرهیز از قضاوت کردن است از جملاتی مانند “این که چیزی نیست” یا “سعی کن حساس نباشی” حتما بپرهیزید.
تجربه افرادی که با میسوفونیا زندگی میکنند
برای این که درک بهتری از میسوفونیا داشته باشید بهتر است که به داستان های افرادی که مبتلا هستند گوش دهید. داستان های آنها به شما نشان میدهد که این اختلال چقدر میتواند زندگی عادی و روزمره را تحت تاثیر خودش قرار می دهد. در ادامه به بررسی چند داستان میپردازیم که با این اختلال دست و پنجه نرم کرده اند.
📌 مریم دانشجوی ۲۴ ساله
برای من، صدای تایپ کردن هماتاقیام روی لپتاپ مثل چکشی است که مدام روی اعصابم میکوبد. در کتابخانه که میروم، باید حتماً هدفونهای نویزکانسلینگ داشته باشم، وگرچه تمرکز برایم غیرممکن میشود. احساس خشم آنیای به من دست میدهد که واقعاً ترسناک است. تا مدتها فکر میکردم فقط آدم عصبانی و کمتحملی هستم، تا اینکه با مفهوم میسوفونیا آشنا شدم و انگار قطعه گمشده پازل زندگیام پیدا شد.
📌 ساسان کارمند ۳۵ ساله
“صداهای مربوط به دهان، مثل جویدن یا هورت کشیدن چای، برای من غیرقابل تحمل است. در جلسات کاری که همکارم آدامس میجود، تمام حواسم به حرکت فک اوست و دیگر نمیتوانم روی بحث تمرکز کنم. این موضوع روابطم با برخی اعضای خانواده را هم تحت تاثیر قرار داده. مشاوره فردی به من کمک کرده این واکنشها را بهتر بفهمم و راههایی برای مدیریت اضطراب پیش از قرارگیری در موقعیتهای چالشبرانگیز پیدا کنم.”
📌 زهره معلم ۴۱ ساله
“حساسیت من بیشتر به صداهای تکراری است، مثل تکان دادن پا یا ضربه زدن با خودکار. در کلاس درس گاهی مدیریت این موضوع سخت میشود. یاد گرفتهام که با چند تمرین تنفسی ساده، واکنش اولیه را کمی به تاخیر بیندازم. همچنین با همسرم صحبت کردهام و او حالا میداند که این صداها برای من عادی نیست و در صورت امکان سعی میکند حساسیت مرا در نظر بگیرد.”
❓ سوالات متداول در مورد میسفونیا که از مشاورکده می پرسید:
❓ آیا میسوفونیا درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر، درمان قطعی و واحد شناخته شده ای برای این اختلال وجود ندارد. اما ترکیبی از روان درمانی اما ترکیبی از مدیریت محرکها، تکنیکهای خودمراقبتی و در برخی موارد درمانهای نوین مانند نوروفیدبک، میتوانند علائم را به میزان قابل توجهی کاهش داده و کیفیت زندگی را بهبود بخشند.
❓ آیا میسوفونیا یک بیماری روانی است؟
در طبقهبندیهای فعلی میسوفونیا به عنوان یک اختلال مستقل ذکر نشده است، اما به طور فزایندهای به عنوان یک اختلال عصبی-روانی واقعی شناخته میشود. تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد.
❓ چگونه به فرد مبتلا به میسوفونیا کمک کنم؟
با صبر و همدلی، سعی کنید شرایط او را درک کنید. از سرزنش پرهیز نمایید، در مورد محرکها صحبت کنید و برای یافتن راهحلهای عملی (مثل استفاده از هدفون در زمانهای خاص) با هم همکاری داشته باشید. تشویق او به دریافت مشاوره فردی تخصصی نیز میتواند بهترین کمک باشد.
