اضطراب جدایی در بزرگسالان و کودکان + روش های درمان این اختلال

تاریخ آخرین بروز رسانی اطلاعات اضطراب جدایی در بزرگسالان : مرداد ماه 1404

اگر فرصت خواندن مقاله را ندارید میتوانید به وویس زیر با صدای مشاور متخصص گوش دهید:

ترس از دست دادن یا اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان و در کودکان ، حس متداولی است که بسیاری از افراد در برابر آن قرار می‌گیرند، به خصوص در دوران کودکی که شناخت وابستگی و دلبستگی به والدین و شخصیت های مهم دیگر را یاد می‌گیرند.مرکز مشاوره پیش از طلاق

در این سن، بچه‌ها خیلی زود به گریه می‌افتند، مدام به آدم می‌چسبند و گاهی هم از کوره در می‌روند و قهر می‌کنند. همه این واکنش‌ها طبیعی‌ست و فقط نشان می‌دهد که از جدا شدن از پدر و مادر یا آدم‌های مهم زندگیشان می‌ترسند. مخصوصاً وقتی موقعیت‌های جدیدی پیش می‌آید – مثل روزهای اول مهدکودک، مدرسه یا وقتی پدر و مادر از هم جدا می‌شوند.

تعریف اختلال اضطراب جدایی

‎

اختلال جدایی (Separation anxiety disorder) یکی از اختلالات اضطرابی است که در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم (DSM-5) به آن اشاره شده است.

این اختلال در درجه اول با ترس فرد از جدا شدن از افراد خاص مشخص می‌شود و معمولاً با ترس از ترک کردن خانه و جدا شدن از فردی خاصی نظیر والدین یا مراقب نزدیک همراه است. علائم اختلال جدایی به میزانی در سن و سطح رشد فرد باید بیش از حد انتظار باشد تا برای تشخیص این اختلال کافی باشد.

‎Separation anxiety disorder در حدود ۸ تا ۱۲ ماه بعد از تولد نوزاد شروع می‌شود و به طور معمول تا دو سالگی کودک ناپدید می‌شود.

‎ اختلال اضطراب جدایی یا SAD یکی دیگر از نوع اختلالات اضطرابی است که در کودکان با شیوع ۳ تا ۴ درصد روبرو است. این اختلال می‌تواند در بزرگسالان نیز ایجاد شود و ممکن است منجر به مشکلات قابل توجهی در خارج از خانه یا رفتن به محل کار شود. با این حال، درمان مناسب این اختلال می‌تواند به بیمار کمک کند تا مشکلات خود را کاهش دهد.

مطالب مرتبط : وابستگی بیش از حد کودک به پدر و مادر

‎همچنین در بزرگسالان، حدود یک سوم کودکانی که دچار اختلال اضطراب جدا شدن هستند، در زمان بزرگسالی با علائمی از بیماری روانی دیگر نظیر اختلال اضطراب عمومی (GAD) یا اختلال وسواسی‌اجباری (OCD) تشخیص داده می‌شوند.

اختلال اضطراب جدایی در کودکان

‎شما در حال مطالعه مقاله اضطراب جدایی در بزرگسالان هستید، وابستگی و ترس از دست دادن در سنین ابتدایی زندگی کودکان بسیار طبیعی است و برای رشد اجتماعی و احساس امنیت در این دوره‌ها بسیار مهم است. با این حال، در مواردی که این ترس و وابستگی به مرور زمان کاهش پیدا نمی‌کند و به اندازه کافی شدید است که به حیات روزمره کودک والدین و خودشان مزاحمت می‌کند، نیاز به درمان و مراقبت‌های پزشکی می‌باشد.

‎تشخیص اختلال Separation anxiety disorder، در حالت عادی باید در دوران شروع تحصیل کودک تقریبا حدود ۵-۶ سالگی، آشکار شود. در صورت ادامه داشتن این ترس و اضطراب، ممکن است منجر به شرایطی مانند نتوانستن کودک از خانه جدا شود، اختلال در تمرکز در مدرسه و شروع دیرهنگام تحصیلات، اختلال در دوستیابی با همسالان، اختلال در اجتماع و انجام فعالیت‌های اجتماعی، و حتی افزایش خطر بروز اختلالات روانی دیگر مانند اختلال اضطراب عمومی و افسردگی شدید شود.

‎بنابراین، والدین بهتر است هرگونه تغییرات دائمی در رفتار، واکنش، یا احساسات کودک خود که ناشی از ترس و اختلال اضطراب جدایی است را به صورت جدی بگیرند و با یک متخصص بهداشت روانی مشورت کنند.

نکته قابل توجه برای والدین

📌 این اختلال در کودکان در صورت عدم درمان ممکن است تا بزرگسالی نیز با کودک همراه باشد و به طور قابل توجهی زندگی او را تحت تاثیر قرار دهد. عدم درمان این اختلال، می‌تواند باعث تشدید علائم و ایجاد مشکلاتی نظیر کاهش عملکرد در مدرسه، ایجاد مشکلات در روابط اجتماعی و افزایش احتمال بروز اختلالات روانی دیگر شود.

‎📌 همچنین به عنوان یک اختلال روانی دیگر، رویکردهایی که در استقلال و جدایی کودک از والدین تاثیر زیادی دارند، ممکن است به طور قابل توجهی بر اساس فرهنگ محل زندگی کودک بررسی شود.

📌 در بعضی فرهنگ‌ها کودکان به مرور زمان باید به صورت طبیعی، از والدین جدا شوند و استقلال بیشتری را تجربه کنند، اما در بعضی دیگر از فرهنگ‌ها وابستگی بیشتری به والدین و تجربه جدایی دیرتر رخ می‌دهد. به هر حال، تشخیص صحیح و درمان مناسب اختلال Separation anxiety disorder باید بر اساس نیاز و شرایط بهترین برای مراقبت از کودک در نظر گرفته شود.

‎ 📌 بیشترین شیوع این اختلال در کودکان در سنین ۱۰ تا ۱۸ ماهگی است و معمولاً تا سن سه سالگی کودک متمرکز بر وابستگی به والدین است که ممکن است باعث ناراحتی و ترس غیرطبیعی در صورت جدایی بشود. با این حال، این اضطراب باید در طی زمان کاهش پیدا کرده و به مرور بهبود یابد.

📌 اگر این اضطراب همچنان بالا بماند یا به سمت تشدید رفتارهای غیرطبیعی کودک پیش رود، بهتر است که والدین به مشاور و روانشناس کودک مراجعه کنند تا بتوانند نشانه‌های اختلال اضطراب را به خوبی بررسی کنند و راه حل مناسبی برای بهبود حال و رفتار کودک پیدا کنند.

 علائم اختلال اضطراب جدایی در کودکان

کودکان مبتلا به اختلال اضطراب جدایی، علائم مختلفی از خود نشان می‌دهند. در جدول زیر ۵ مورد از شایع‌ترین نشانه‌ها

علائم	توضیح مختصر
گریه و بی‌قراری شدید	کودک هنگام جدا شدن از والدین دچار اضطراب شدید می‌شود و به سختی آرام می‌گیرد
امتناع از رفتن به مدرسه	کودک به دلیل ترس از جدایی، از رفتن به مدرسه یا مهدکودک خودداری می‌کند
شکایت از دردهای جسمی	سردرد، دل‌درد یا حالت تهوع بدون دلیل پزشکی، مخصوصاً قبل از جدایی رخ می‌دهد
چسبندگی بیش‌ازحد به والدین	کودک به صورت غیرعادی به والدین می‌چسبد و حتی حاضر نیست لحظه‌ای از آن‌ها دور شود
کابوس‌های شبانه مرتبط با جدایی	کودک مدام خواب‌های ترسناک درباره گم شدن یا دوری از والدین می‌بیند

 گریه و بی‌ قراری شدید 

بعضی بچه‌ها وقتی از پدر یا مادر جدا می‌شوند، آنقدر مضطرب می‌شوند که گریه‌های طولانی می‌کنند و آرام کردنشان سخت است. این واکنش ممکن است حتی در موقعیت‌های عادی مثل خوابیدن در اتاق خودشان هم اتفاق بیفتد.

نرفتن به مدرسه  

ترس از جدایی باعث می‌شود کودک بهانه‌های مختلف بیاورد تا در خانه بماند. ممکن است بگوید “حالم بد است” یا “معلمم را دوست ندارم”، اما دلیل اصلی، اضطراب ناشی از دوری از والدین است. 

شکایت از دردهای جسمی 

استرس جدایی گاهی خودش را به شکل دردهای فیزیکی مثل دل‌درد یا سردرد نشان می‌دهد. جالب اینجاست که این دردها معمولاً بعد از ماندن در خانه ناپدید می‌شوند!

چسبندگی بیش‌ ازحد به والدین 

کودک مدام دنبال پدر یا مادر می‌گردد، حتی در خانه. مثلاً اجازه نمی‌دهد والدین به دستشویی بروند یا همیشه باید دستشان را بگیرد! این رفتار بیش از حد طبیعی، نشانه اضطراب جدایی است.  

کابوس‌های شبانه مرتبط با جدایی 

اگر کودک مدام خواب می‌بیند که گم شده یا والدینش را از دست داده، این می‌تواند نشانه ترس درونی او از جدایی باشد. این کابوس‌ها گاهی باعث می‌شود کودک شب‌ها از خواب بپرد و به اتاق والدین برود. 

نکته مهم 

اگر این علائم بیش از ۴ هفته ادامه داشته باشد یا زندگی روزمره کودک را مختل کند، بهتر است با یک روانشناس کودک مشورت کنید. درمان به‌موقع کمک می‌کند کودک یاد بگیرد چطور با این اضطراب کنار بیاید.

مطالب مرتبط : نشانه های ترس از دست دادن رابطه

 منشا و سرچشمه اختلال اضطراب جدایی در کودکان

 

در Separation anxiety disorder در کودکان، بچه‌ها معمولاً بیشتر از اینکه از امور خود راحت شوند، به والدین و دیگر افراد نزدیک به خود وابسته هستند. در نتیجه، اگر این وابستگی پایدار نباشد، کودکان ممکن است احساس ناامنی و دلهره برایشان ایجاد شود.

عوامل دیگری مانند تجربه ترسناک یا رویدادهای استرس زا نیز می‌توانند باعث بروز اختلال Separation anxiety disorder در کودکان شوند. همچنین، والدینی که بیش از حد محافظه کار هستند و به طور نسبی کودکانشان را از مسئولیت‌های طبیعی خود برای رسیدگی به مشکلات مختلف محروم می‌کنند، می‌توانند باعث بروز Separation anxiety disorder در کودکان خود شوند.

سابقه خانوادگی

در واقع، سابقه خانوادگی می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در بروز اختلال اضطراب جدایی باشد. به طور خاص، تحقیقات نشان داده است که خانوادگان کسانی که اختلال اضطرابی دارند، بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به این اختلال هستند.

همچنین، برخی تحقیقات نشان داده‌اند که ژنتیک نیز می‌تواند نقشی در ابتلا به اختلال Separation anxiety disorder داشته باشد. به هر حال، باید توجه داشت که همیشه سابقه خانوادگی در بروز هرگونه بیماری و اختلال روانی مفید نیست و دیگر عوامل نیز ممکن است بر بروز این اختلال تأثیر داشته باشند.

دلبستگی نا ایمن

دلبستگی ناامن به والدین یا سایر بزرگسالان نزدیک، یکی از عوامل مؤثر در بروز اختلال Separation anxiety disorder است. کودکانی که دلبستگی ناامن دارند، ممکن است برای ارضای نیازهای عاطفی‌شان به والدین و بزرگسالان نزدیک خود وابسته شوند.

به‌طور خاص، وقتی کودکان در معرض دوری از والدین یا بزرگسالان قرار می‌گیرند، این موضوع می‌تواند برایشان ترسناک و ناامن باشد و انتظار داشته باشیم که این ترس همراه با احساسات دلگیری و رویارویی با مشکلات اجتماعی و ترس از جدایی و خسارت بیشتر ادامه داشته باشد.

علاوه بر این، اختلالات اضطرابی دیگر هم می‌توانند همراه با اختلال Separation anxiety disorder در کودکان مشاهده شوند، به‌طوری که اضطراب پانیک، فوبیا و اختلال اضطراب جدایی می‌توانند باعث بروز این اختلال در کودکان شوند. همچنین، اختلال وسواس فکری-عملی و افسردگی نیز می‌تواند باعث بروز اختلال Separation anxiety disorder در کودکان شود.

نقش والدین در تشدید یا کاهش اضطراب جدایی

والدین می‌توانند با این روش‌ها کمک کننده باشند:  

✔️ خداحافظی‌های کوتاه و شیرین (نه فرار کردن پنهانی!)  

✔️ ایجاد محیطی امن برای تجربه استقلال  

✔️ حفظ آرامش خودشان هنگام جدایی  

✔️ تشویق موفقیت‌های کوچک کودک  

یادمان باشد: اضطراب جدایی مثل بوته‌ای است که می‌تواند با مراقبت نادرست رشد کند، یا با باغبانی صحیح به گلی زیبا تبدیل شود. انتخاب با ماست!

روش‌های درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان

درمان این اختلال معمولاً ترکیبی از روان‌درمانی (مانند درمان شناختی-رفتاری) ، حمایت خانوادگی و در برخی موارد دارودرمانی است. هدف اصلی، کمک به کودک برای مدیریت اضطراب، تقویت اعتمادبه‌نفس و بهبود تعاملات اجتماعی است. روش‌های گروهی و مشارکت مدرسه نیز می‌توانند نقش مهمی در روند درمان داشته باشند. 

چرا درمان به‌ موقع مهم است؟  

اگر اضطراب جدایی درمان نشود، ممکن است به کاهش اعتمادبه‌نفس، انزوا، افسردگی یا حتی افکار خودآزاری در کودک منجر شود. تشخیص زودهنگام و همراهی با روانشناس کودک، از تشدید مشکل جلوگیری کرده و به بهبود کیفیت زندگی کودک کمک می‌کند.

مطالب مرتبط: شوهر وابسته به خانواده

مداخلات فردی

در درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان، انجام مداخلات فردی از مهمترین مراحل درمان است. این درمان‌ها باید با همکاری و هماهنگی نزدیکان و خانواده‌های کودک صورت بگیرد. درمان‌های روان‌شناختی شناختی-رفتاری می‌توانند کودک را به یادگیری مهارت‌هایی برای مقابله با اضطراب کمک کرده، با افراد دیگر رابطه مثبت برقرار کنند و احساس اعتماد به نفس بیشتری کسب کنند.

راهنمایی گرفتن

همچنین، درمان اختلال Separation anxiety disorder شامل راهنمایی والدین برای مدیریت این اختلال نیز است. والدین ممکن است نیاز داشته باشند تا روش‌هایی را برای کمک به فرزندشان به درک این اضطراب یاد بگیرند و با سایر فرایندهای مربوط به درمان فرزندشان شناور باشند.

مداخلات دارویی

استفاده از مداخلات دارویی نیز می‌تواند به کاهش علائم اضطراب در کودک کمک کند. معمولاً داروهای ضدافسردگی درمان دارویی برای کودکان با این اختلال استفاده می‌شوند. با این حال، استفاده از داروها باید توسط پزشک تجویز شود و تحت نظارت و پیگیری مستمر قرار بگیرد، زیرا ممکن است عوارض جانبی و ناخواسته دیگری داشته باشد.

گوش دهید

به احساسات فرزندتان گوش داده و خود را در مهربان و درک کردن او بهبود ببخشید. اما نباید در طی گوش دادن به نظر خودتان اشاره کنید، بلکه فقط به احساسات او گوش فرا دهید و به او اعتماد کنید که مسائل خود را با صداقت با شما در میان بگذارد.

در نهایت، در صورتی که این روش‌ها به کاهش Separation anxiety disorder فرزند شما منجر نشد، می‌توانید از خدمات یک روانشناس کودک بهره‌مند شوید. این کار به کودک کمک می‌کند تا با بهترین روش‌های نوین و موثر درمان شود.

شرکت کودک در فعالیت‌های مختلف

شرکت کودک در فعالیت‌های مختلف و تشویق او به فعالیت‌های جمعی و مشارکت در مدرسه شاید بتواند کمک کننده باشد. این فعالیت‌ها می‌توانند به کودک احساس خودبخشندگی و اعتماد به نفس بیشتری دهند و باعث کاهش سطح اضطراب و ترس او شوند.

در صورتی که کودک با وجود این تلاش‌ها به کاهش اضطراب خود نرسیده باشد، به نظر می‌رسد بهتر است از خدمات یک روان‌شناس کودک استفاده کنید که می‌تواند با ارائه تشخیص، دستورالعمل‌ها و تکنیک‌هایی برای کاهش اضطراب کودک کمک کند.

اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان

‎

درست است، ریشه اصلی اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان معمولاً در دوران کودکی آنها قرار می‌گیرد. در دوران کودکی، انواع تجربیات غیر طبیعی به صورت جدی‌تر تأثیر می‌گذارد و می‌تواند برای بزرگسالی های بعدی آنها انعکاس یابد.

‎در سنین پایین، کودکان به محض جدایی از والدینشان به شدت استرس دارند و این ترس و استرس به مرور زمان کاهش پیدا می‌کند. اما در بعضی از موارد، این ترس و استرس در سنین بالاتر همچنان وجود دارد و می‌تواند تلقی شود که بزرگسال در این مورد اختلال Separation anxiety disorder دارد.

‎برای تشخیص اختلال Separation anxiety disorder در بزرگسالان، می‌توان شدت ترس، نگرانی و استرس از جدایی را مورد بررسی قرار داد. همچنین، بررسی تجربیات گذشته و محیط و خانواده فرد نیز می‌تواند به شناخت بهتر این اختلال کمک کند. درمان اختلال Separation anxiety disorder به منظور بهبود وضعیت افراد مبتلا باید با مشاوره و درمان روانشناختی انجام شود.

‎ اگر ترس و نگرانی از جدایی در بزرگسالان به حدی شدید شود که روند زندگی فرد را مختل کند و مانع از انجام فعالیت هایی مانند حضور در جمع، مراجعه به محیط‌هایی که ممکن است با جدایی و تنهایی همراه باشد، شود، می‌توان به اختلال Separation anxiety disorder در بزرگسالان اشاره کرد.

‎افراد مبتلا به این اختلال اغلب از اختلالاتی همچون وابستگی افراطی به دیگران، ترس از تنهایی و طرد شدن و بروز واکنش‌های نامناسب در مواجهه با جدایی رنج می‌برند.

تاثیرات این اختلال می‌تواند بر روی روند زندگی فرد از جمله افزایش در میزان استرس، کاهش در کیفیت روابط اجتماعی، و کاهش عملکرد در محیط کار تاثیر بگذارد.

علائم اضطراب جدایی در بزرگسالان

در جدول زیر ۶ مورد از شایع‌ترین علائم اضطراب جدایی در بزرگسالان آورده شده است:

علائم	توضیح مختصر
نگرانی بیش‌ازحد درباره جدا شدن از عزیزان	ترس مداوم از اتفاق افتادن حادثه‌ای ناگوار برای فرد موردعلاقه هنگام دوری
امتناع از تنها ماندن یا تنها خوابیدن	احساس ناراحتی شدید در مواقع تنهایی و نیاز به حضور مداوم دیگران
علائم جسمانی هنگام جدایی	تپش قلب، تعریق، تنگی نفس یا حالت تهوع هنگام دوری از فرد دلبسته
کابوس‌های مکرر درباره جدایی	خواب‌دیدن مکرر درباره از دست دادن یا دور شدن از افراد مهم زندگی
مشکلات شغلی و اجتماعی	اجتناب از سفرهای کاری یا دوری از خانه به دلیل اضطراب جدایی
کنترل‌گری افراطی	چک کردن مداوم محل حضور و حال عزیزان از طریق تماس‌های مکرر

 نگرانی بیش‌ ازحد 

بزرگسالان مبتلا مدام نگران وقوع حوادث بد برای عزیزانشان هستند. این افکار حتی در غیاب نشانه‌های خطر واقعی هم وجود دارد.

تنهایی‌ هراسی 

آنها از موقعیت‌هایی که باید تنها بمانند اجتناب می‌کنند. حتی خوابیدن بدون حضور فرد موردعلاقه برایشان بسیار دشوار است.

تظاهرات جسمانی 

اضطراب در آنها می‌تواند به صورت علائم فیزیکی مثل لرزش دست، سرگیجه یا مشکلات گوارشی ظاهر شود.

کابوس‌ های شبانه 

خواب‌های پریشان درباره گم کردن یا از دست دادن عزیزان در این افراد شایع است و کیفیت خواب را مختل می‌کند.

محدودیت‌های شغلی 

به دلیل ترس از جدایی، ممکن است از فرصت‌های شغلی که نیاز به سفر دارد صرف‌نظر کنند یا روابط اجتماعی را محدود سازند.

رفتارهای کنترل‌ گرایانه 

برای کاهش اضطراب، مدام با تلفن پیگیر حال عزیزان می‌شوند یا از موقعیت‌های جدایی پیشگیری می‌کنند.

تفاوت اضطراب جدایی طبیعی با اختلال اضطراب جدایی

تصور کنید کودکی که هر روز صبح با وحشت از رفتن به مدرسه مقاومت می کند، نه به خاطر درس نخواندن، بلکه از این ترس عمیق که “مبادا مادرم مرا برای همیشه اینجا بگذارد” یا “نکنه اتفاق بدی برای مادرم بیفتد”. این کودک با ترس از دست دادن و اضطراب رهاشدگی بزرگ می شود.

اما اختلال اضطراب جدایی داستان متفاوتی دارد. در این حالت ترس آنقدر شدید است که زندگی عادی را مختل می‌کند! کودکان حتی پس از گذشت ماه‌ها همچنان نمی‌توانند به مدرسه بروند، شب‌ها کابوس می‌بینند یا دچار دردهای جسمانی می‌شوند.

اضطراب جدایی در بزرگسالان ریشه در تجربیات کودکی دارد، حالا همین فرد وقتی بزرگ می شود، این الگوهای ذهنی را با خود حمل می کند. ممکن است تمام وابستگی اش را به همسرش منتقل کند: “نکنه همسرم را از دست بدهم”، “نکنه اتفاقی برایش بیفتد”، “نکنه دیر کند و تصادف کرده باشد”. این اضطراب آنقدر شدید می شود که زندگی روزمره را مختل می کند.

وقتی فرزندی به دنیا می آید، این چرخه ادامه پیدا می کند. والد مضطرب ممکن است:

📌 بیش از حد از کودک مراقبت کند  

📌 اجازه ندهد کودک مستقل شود  

📌 مدام چک کند که آیا فرزندش نفس می کشد  

📌 نتواند حتی یک شب را جدا از کودک بخوابد  

درمان این الگوهای عمیق در بزرگسالی امکان پذیر است. با روان درمانی مناسب می توان:  

👈 تله رهاشدگی را شناسایی و درمان کرد  

👈 الگوهای وابستگی ناسالم را تغییر داد  

👈 یاد گرفت چگونه روابط سالم تری برقرار کرد  

👈 و در نهایت به استقلال عاطفی دست یافت 

درمان اضطراب جدایی در بزرگسالان

اضطراب جدایی اغلب در کودکان است، اما می‌تواند بر بزرگسالان نیز تأثیر بگذارد و در هنگام مواجهه با جدایی از عزیزان، روابط مهم یا محیط‌های آشنا باعث ناراحتی عاطفی قابل توجهی شود. در حالی که احساس اضطراب در چنین شرایطی طبیعی است، اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان فراتر از احساسات رایج نگرانی یا غم است.

این مسئله می تواند منجر به ترس های شدید، علائم جسمی و مشکلات در عملکرد در زندگی روزمره شود. خبر خوب این است که اضطراب جدایی در بزرگسالان قابل درمان است و رویکردهای مختلف می تواند به افراد کمک کند علائم خود را به طور موثر مدیریت کنند. در این مقاله، گزینه های درمانی موجود برای این اختلال در بزرگسالان را بررسی خواهیم کرد.

اضطراب جدایی در بزرگسالان با ترس شدید از دوری از فردی که از نظر عاطفی به او وابسته هستند، معمولاً شریک زندگی، والدین یا دوست نزدیک مشخص می شود. این مسئله می تواند به چسبندگی، نگرانی بیش از حد در مورد آسیب رساندن به عزیزانشان، یا حتی اجتناب از فعالیت هایی که شامل دوری از یکدیگر است، منجر شود.

این اختلال می تواند ناشی از مسائل حل نشده دوران کودکی، تجربیات آسیب زا، یا تغییرات زندگی مانند جابجایی، طلاق، یا مرگ یکی از عزیزان باشد.

درمان اضطراب جدایی در بزرگسالان معمولاً شامل ترکیبی از درمان، راهبردهای مقابله ای و در برخی موارد دارو می شود.

 رفتاردرمانی شناختی (CBT)

درمان شناختی رفتاری یکی از موثرترین درمان ها برای اضطراب جدایی در بزرگسالان است. CBT به افراد کمک می کند تا افکار و رفتارهایی را که به اضطراب آنها کمک می کند درک کنند و راه های سالم تری برای پاسخ به ترس های مربوط به جدایی را به آنها آموزش می دهد.

CBT بر شناسایی الگوهای تفکر غیرمنطقی یا فاجعه آمیز تمرکز می کند، مانند “اگر من با عزیزم نباشم اتفاق وحشتناکی برای او رخ خواهد داد.” با به چالش کشیدن این افکار و جایگزینی آنها با دیدگاه های واقعی تر و متعادل تر، افراد می توانند اضطراب خود را کاهش دهند.

در برخی موارد، مواجهه درمانی، یکی از اجزای CBT، برای کمک به افراد برای مواجهه تدریجی با ترس از جدایی استفاده می شود. با افزایش تدریجی زمان جدا از شکل دلبستگی در یک محیط کنترل شده و حمایتی، فرد یاد می گیرد که در طول زمان اضطراب خود را تحمل و مدیریت کند.

 تکنیک های ذهن آگاهی و آرامش

تکنیک های ذهن آگاهی و آرامش می توانند برای مدیریت علائم فیزیکی و احساسی اضطراب جدایی در بزرگسالان بسیار مفید باشند. این استراتژی‌ها به افراد کمک می‌کنند در حال حاضر و آرام بمانند، نه اینکه اجازه دهند ذهنشان به سمت بدترین سناریوهای آینده درآید.

مدیتیشن ذهن آگاهی به افراد کمک می کند تا در لحظه حال ثابت بمانند و احساس ترس و نگرانی در مورد جدایی احتمالی را کاهش دهد. تمرینات تنفس عمیق همچنین می تواند در آرام کردن پاسخ فیزیولوژیکی بدن به اضطراب مانند ضربان قلب سریع و تنفس کم عمق موثر باشد.

آرام سازی پیشرونده عضلانی از دیگر تکنیک ها است که شامل کشش و سپس آزادسازی گروه های مختلف عضلانی است که می تواند تنش فیزیکی کلی را کاهش دهد. این تکنیک به ویژه زمانی مفید است که اضطراب از طریق علائم فیزیکی مانند سردرد یا معده درد ظاهر شود.

 دارو

در مواردی که اضطراب جدایی در بزرگسالان عملکرد روزانه را به شدت مختل می کند، ممکن است دارو درمانی در نظر گرفته شود. در حالی که دارو یک راه حل طولانی مدت نیست، اما می تواند در مدیریت علائم شدید در صورت استفاده در کنار درمان مفید باشد.

پزشکان ممکن است داروهای ضد اضطراب کوتاه مدت مانند بنزودیازپین ها را برای کمک به مدیریت دوره های حاد اضطراب تجویز کنند. با این حال، این داروها معمولاً با احتیاط به دلیل پتانسیل وابستگی استفاده می شوند.

مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) یا مهارکننده های بازجذب سروتونین- نوراپی نفرین (SNRIs) معمولاً برای درمان اختلالات اضطرابی از جمله اضطراب جدایی تجویز می شوند. این داروها به تنظیم مواد شیمیایی مرتبط با خلق و خوی مغز کمک می‌کنند و مقابله با احساسات اضطرابی را برای افراد آسان‌تر می‌کنند.

 ایجاد استقلال عاطفی

بخش عمده ای از غلبه بر اضطراب جدایی شامل ایجاد عزت نفس است. این را می توان از طریق تاکیدات مثبت، شیوه های مراقبت از خود، و پیگیری علایق یا سرگرمی های شخصی که حول شکل دلبستگی نمی چرخند، انجام داد. احساس توانایی و شایستگی در جنبه های مختلف زندگی به کاهش وابستگی عاطفی کمک می کند.

یادگیری تعیین و احترام به مرزهای شخصی بسیار مهم است. بزرگسالان مبتلا به اضطراب جدایی ممکن است با مرزها دست و پنجه نرم کنند که منجر به وابستگی بیش از حد به عزیزانشان شود. درمان می تواند به افراد کمک کند تا مرزهای عاطفی و فیزیکی روشنی را ایجاد کنند که باعث ارتقای روابط سالم و استقلال می شود.

 توسعه مهارت های مقابله ای برای جدایی

استراتژی های مقابله ای می تواند به افراد کمک کند استرس و اضطراب جدایی در بزرگسالان را مدیریت کنند. با کار با یک درمانگر، افراد می توانند یک برنامه ساختاریافته برای زمان جدایی ایجاد کنند. این ممکن است شامل درگیر شدن در فعالیت‌های آرامش‌بخش یا حواس‌پرتی، داشتن یک فرد حامی برای صحبت کردن، یا تعیین زمان مشخص برای ارتباط مجدد با فرد مورد علاقه باشد.

در حالی که تقویت استقلال مهم است، فناوری می تواند ابزار مفیدی برای کاهش اضطراب جدایی باشد. ارتباط منظم اما ساختاریافته از طریق تماس‌های تلفنی، چت‌های ویدیویی یا پیام‌های متنی می‌تواند به افراد کمک کند که بدون وابستگی بیش از حد به ارتباط مداوم احساس ارتباط کنند.

 زوجین یا خانواده درمانی

اگر اضطراب جدایی در بزرگسالان بر یک رابطه عاشقانه یا سایر روابط نزدیک خانوادگی تأثیر می گذارد، زوج درمانی یا خانواده درمانی ممکن است مفید باشد. در درمان، زوج یا اعضای خانواده می توانند روی ارتباط و درک نقشی که اضطراب جدایی در تعاملات آنها ایفا می کند، کار کنند.

هدف یافتن تعادلی است که در آن شریک مضطرب بدون اینکه بیش از حد وابسته شود احساس حمایت کند و شریک غیر مضطرب بیاموزد که چگونه بدون تقویت رفتار ناسالم، اطمینان خاطر دهد. زوج ها در خانواده درمانی نیز می توانند بر ایجاد سبک های دلبستگی ایمن تمرکز کنند.

با کار بر روی مسائل دلبستگی در درمان، افراد می توانند راه های سالم تری برای برقراری ارتباط با عزیزان خود بدون ترس از رها شدن یا جدایی ایجاد کنند.

چه زمانی اضطراب جدایی نگران‌ کننده می‌ شود؟

اضطراب جدایی در بزرگسالان مانند یک زنگ هشدار عمل می‌کند – همان حس آشوبی که وقتی عزیزانمان از دیدرس خارج می‌شوند، در سینه طنین می‌اندازد. همه ما گاهی این دلهره را تجربه کرده‌ایم، اما وقتی این احساس از حد معمول فراتر رود، زمانی است که باید توجه کنیم. 

اگر این اضطراب:  

📌 بیش از چهار هفته ادامه یابد  

📌 عملکرد روزانه (کار، تحصیل، روابط) را مختل کند  

📌 همراه با علائم جسمانی مانند تپش قلب یا تنگی نفس باشد  

📌 باعث اجتناب از موقعیت‌های عادی (سفر کاری، مهمانی) شود  

📌 با افکار وسواسی درباره آسیب دیدن عزیزان همراه باشد  

پس دیگر یک نگرانی ساده نیست. مثل چراغ چک خودرویی است که مدام روشن می‌ماند و هشدار می‌دهد: “وقت کمک گرفتن است!”  

یادتان باشد، تشخیص به موقع اولین قدم برای بازگشت آرامش است. شما تنها نیستید.

❓ سوالات متداول درباره اضطراب جدایی در بزرگسالان

❓ آیا اضطراب جدایی در بزرگسالان قابل درمان است؟  

بله، با روش‌های رواندرمانی مانند CBT و درمان‌های مبتنی بر دلبستگی می‌توان این اختلال را مدیریت کرد. حمایت عاطفی و یادگیری مهارت‌های تنظیم هیجان نیز بسیار مؤثر است.

❓ چگونه بفهمم اضطراب جدایی من طبیعی نیست؟ 

اگر ترس از جدایی بیش از ۴ هفته طول بکشد، روابط و کارهای روزمره را مختل کند، یا همراه با علائم جسمانی شدید باشد، نیاز به بررسی تخصصی دارد.

❓ آیا اضطراب جدایی می‌تواند روی فرزندپروری تأثیر بگذارد؟ 

قطعاً. والدین با این مشکل ممکن است فرزندان را بیش از حد کنترل کنند و مانع رشد استقلال آن‌ها شوند که خود چرخه اضطراب را ادامه می‌دهد.

❓ چه تمریناتی برای کاهش اضطراب جدایی مفید است؟ 

تمرینات تنفسی، مواجهه تدریجی با موقعیت‌های جدایی، و نوشتن افکار اضطرابی می‌تواند کمک کننده باشد. مدیتیشن نیز در مدیریت استرس مؤثر است.

❓ آیا دارودرمانی برای این مشکل لازم است؟  

در موارد شدید و همراه با اختلالات دیگر مانند افسردگی، روانپزشک ممکن است دارو تجویز کند، اما معمولاً روان درمانی به تنهایی کفایت می‌کند.