تاریخ آخرین بروزرسانی راهنمای ترک متادون در خانه: آذر ماه ۱۴۰۴
محتوای این مقاله تحت نظارت تخصصی دکتر زهرا رمضانخانی، روانشناس دارای شماره نظام 3634، بررسی و تأیید شده است.
اگر فرصت خواندن متن را ندارید می توانید به وویس زیر با صدای مشاور متخصص مشاورکده دکتر مرضیه پیشکار گوش دهید:
ترک کردن متادون می تونه یکی از سخت ترین چالش های زندگی باشه. خیلی از افراد، به دلیل وحشت از درد و خماری، دایما این تصمیم رو عقب می اندازند. حالا به نظر شما واقعا راهی برای ترک متادون در خانه به با کمترین خطر و درد وجود داره؟ جواب این سوال مثبت است، پیشرفت های علم پزشکی و روانشناسی روش هایی رو به ما نشان می دهند که این مسیر را برایمان هموارتر و راحت تر می کنند.
در این مقاله، ما می خواهیم که به طور کامل و دقیق، بهترین روشهای ترک متادون در خانه را به شما یاد بدهیم. از مدیریت علائمی مثل خوابآلودگی و درد گرفته تا شنیدن صحبت های افرادی که با این مساله دست و پنجه نرم می کردند اگر شما یا یکی از عزیزانتان در این مسیر قرار دارند خواندن این مقاله می تونه یک نقشه راهی برای شما در اینمسیر پر پیچ و خم باشد.
فهرست مطالب
آیا ترک متادون در خانه بدون درد امکان پذیر است ؟
متادون یک داروی افیونی است که برای کاهش درد و درمان اعتیاد به مواد مخدر استفاده میشود. این دارو به عنوان یک داروی جایگزین برای مورفین استفاده میشود و معمولاً به صورت قرص یا آمپول تجویز میشود. متادون به دلیل اینکه به آرامی و به تدریج از بدن حذف میشود، به عنوان یک روش درمانی برای افرادی که به مواد مخدر وابسته هستند، مورد استفاده قرار میگیرد.
با این حال، متادون نیز میتواند به عنوان یک ماده مخدر مصرف شود و در صورت استفاده نادرست، میتواند به اعتیاد و مشکلات سلامتی دیگری منجر شود. به همین دلیل، استفاده از متادون باید تحت نظارت پزشکان و به صورت دقیق رعایت شود.
همانطور که گفتیم متادون یک داروی افیوییدی است که برای درمان اعتیاد به مواد مخدر مانند هروئین استفاده میشود. اگرچه متادون میتواند به عنوان یک درمان موثر برای کاهش علائم قطعی و کاهش خطر انتقال بیماریهای وابستگی به مواد مخدر مانند اچآیوی و ویرس هپاتیت ب، مفید باشد، اما استفاده بیش از حد از آن میتواند به مشکلات جدی منجر شود. ترک متادون در خانه و یا به صورت کلی در کلینیکها بسیار پیچیده است. برخی از مضرات متادون عبارتند از:
عوارض مصرف متادون
اعتیاد به متادون
مصرف بیش از حد متادون میتواند به اعتیاد وابستگیآور منجر شود.
مشکلات روانی
مصرف بیش از حد متادون میتواند باعث افزایش اضطراب، افسردگی، تشنج و اختلالات خواب شود.
مشکلات جسمی
مصرف بیش از حد متادون میتواند باعث مشکلات گوارشی، تنفسی و قلبی شود.
افزایش خطر اوردوز متادون
مصرف بیش از حد متادون میتواند باعث افزایش خطر اوردوز متادون شود که میتواند منجر به مرگ باشد.
بنابراین، برای استفاده از متادون بهتر است تحت نظارت پزشک قرار گیرید و دستورالعملهای پزشکی را رعایت کنید.
بهترین روش های ترک متادون بدون درد
ترک متادون یک فرایند پیچیده است که بهتر است تحت نظارت پزشکی انجام شود. درمان ترک متادون ممکن است شامل استفاده از داروهای دیگری باشد که به کاهش علائم ترک کمک می کنند، مانند داروهای ضد اضطراب، ضد درد، و یا داروهای کمکی برای کاهش علائم افسردگی.
یکی از روش های درمان ترک متادون در خانه، استفاده از متادون با دوز کمتر است که به تدریج کاهش داده می شود. این روش به عنوان ترک متادون با متادون شناخته می شود. در این روش، پزشک شما ممکن است دوز متادون را به طور تدریجی کاهش دهد تا بدن شما به تدریج به عدم وجود متادون عادت کند. این روش امکان دستیابی به موفقیت بالا را در بسیاری از موارد دارد و به دلیل کاهش تدریجی دوز، عوارض این روش کمتر از روشهای دیگر است. مراحل این روش به شرح زیر است:
تعیین دوز متادون برای شروع
این مرحله از روش ترک متادون شروع فرآیند درمان و یکی از مهمترین بخشهاست. در این مرحله پزشک متخصص با درنظر گرفتن عواملی چون سابقه مصرف، وضعیت سلامت عمومی فرد، تحمل بدن و همچنین وجود بیماری های همزمان و زمینه ای دوز دقیق تعیین می شود تا فرد با چالش کمتری روبرو شود.
تعیین کردن مقدار دوز هدف
در این مرحله فرد وارد فاز تثبیت یا نگهدارنده میشود. به این صورت است که ابتدا پزشک به تدریج دوز متادون رو افزایش می دهد تا به دوز هدف یا دوز نگهدارنده برسد. این دوز، مقداری است که در آن فرد برای 24 ساعت کامل بدون احساس وسوسه شدید، بدون تجربه علایم خماری بتواند عملکرد طبیعی روزانه خود را داشته باشد
کاهش تدریجی دوز
این مرحله به عنوان کاهش دوز یا سم زدایی تدریجی شناخنه می شود، زمانی شروع می شود که فرد و تیم درمانی توافق کرده باشند که زمان خوبی است برای توقف کامل دارو. در این مسیر، دوز متادون به طور بسیار آهسته و تدریجی و معمولا طی هفته ها یا حتی ماه ها کاهش می یابدف سرعت این کاهش باید تدریجی باشد تا بدن فرد فرصت تطبیق داشته باشد.
پایان دادن به مصرف مواد مخدر متادون
با تکمیل موفقیتآمیز مرحله کاهش تدریجی دوز، زمانی میرسد که بیمار آخرین دوز متادون را دریافت میکند و به طور رسمی مصرف آن را قطع میکند. این زمان، شروع “پاکی” از مواد افیونی تحت نظر پزشکی است. با این حال، پایان مصرف دارو به معنای پایان درمان نیست. مراقبت های پس از قطع مصرف از اهمیت ویژه ای برخوردار است
نکته
همچنین، روش های دیگری نیز برای درمان ترک متادون وجود دارد، مانند استفاده از بوپرنورفین، نالوکسون، و یا دیگر داروهای کمکی. با این حال، همه این روش ها باید تحت نظارت پزشکی انجام شوند و باید با دقت و با توجه به وضعیت شما تعیین شود.
این داروها به طور معمول برای تسکین عوارض قطع متادون و کاهش تشنجهای ناشی از قطع کردن متادون استفاده میشوند. در برخی موارد، نالترکسون (Naltrexone) به عنوان جایگزینهای مناسب برای متادون استفاده میشوند. این داروها با کم کردن عوارض و دردهای ناشی از قطع کردن متادون و کاستن از میزان تشنجهای ناگهانی به افراد کمک میکنند که به آرامی در مسیر پاک شدن قدم بردارند. اما باید توجه داشته باشید که مصرف این دارو نیازمند نظر پزشک می باشد و هر گونه مصرف خودسرانه آن عوارض روانی و جسمانی متعددی برای مصرف کننده به همراه خواهد داشت.
مطالب مرتبط : از کجا بفهمم شوهرم متادون مصرف میکند؟
استفاده از دارو برای ترک متادون
استفاده از دارو برای ترک متادون در خانه بدون مشورت پزشک در زمان ترک اعتیاد ممکن است باعث بروز مشکلات جدی در بدن شود. این مشکلات میتوانند شامل علائم جانبی ناخوشایند، تداخل با داروهای دیگر، افزایش خطر بروز عوارض جانبی و حتی افزایش خطر بروز اعتیاد به داروهای دیگر باشند. برای اینکه ترک اعتیاد به صورت ایمن و موفقیتآمیز انجام شود، بهتر است همیشه با پزشک خود مشورت کنید و داروهایی که باید مصرف کنید را با توجه به وضعیت شما تعیین کنید .برای ترک اعتیاد به مواد مخدر، داروهای مختلفی وجود دارد که میتوانند در کنترل علائم انسدادی و کاهش خواسته مصرف مواد مخدر به کار گرفته شوند. برخی از این داروها عبارتند از:
لیست داروها برای ترک متادون
| متادون (Methadone) |
| بوپرنورفین (Buprenorphine) |
| نالترکسون (Naltrexone) |
| دیازپام (Diazepam) |
| کلونیدین (Clonidine) |
| لوفکسین (Loxapine) |
| آکامپروزات (Acamprosate) |
| دیسولفیرام (Disulfiram) |
متادون (Methadone)
از دیدگاه روانشناسی، متادون با جلوگیری از بروز علائم خماری جسمی و روانی، به بیمار این فرصت را میدهد که بدون رنج ناشی از ترک، بر جنبههای روانی و رفتاری بهبودی خود (مانند شرکت در جلسات مشاوره و بازسازی زندگی) تمرکز کند. این دارو “وسوسه” را کاهش داده و ثبات لازم برای مشارکت در رواندرمانی را فراهم میآورد.
بوپرنورفین (Buprenorphine)
از منظر روانشناسی این دارو چون اثر نشئهکنندگی کمتری دارد، هم علایم ترک و هم علایم وسوسه را کم می کندو حس کنترل و خودکارآمدی فرد را تقویت می کند و احتمال سو مصرف را کاهش می دهد. این امر به بیمار کمک میکند در درمان مشارکت فعالتری داشته باشد.
نالتروکسان (Naltrexone)
نالتروکسان با مسدود کردن کامل اثرات مواد افیونی، “پاداش” ناشی از مصرف را از بین میبرد. از نظر روانشناسی، این دارو به عنوان یک “سد دارویی” عمل میکند و به بیمار کمک میکند تا در مواجهه با محرکها، از “عمل مصرف” جلوگیری کند. این فرآیند، شرطیشدگی و چرخه وسوسه-مصرف را میشکند و فضایی برای یادگیری مهارتهای جدید مقابلهای ایجاد مینماید.
دیازپام (Diazepam)
دیازپام (از خانواده بنزودیازپینها) عمدتاً برای کنترل اضطراب شدید و بیقراری در مراحل حاد ترک تجویز میشود. از دید روانشناسی، کاهش اضطراب، تحمل پذوری بیمار را برای عبور از دوره سخت ترک افزایش میدهد. با این حال، به دلیل خطر وابستگی بالا، استفاده از آن باید کوتاهمدت و تحت نظارت شدید پزشکی باشد.
کلونیدین (Clonidine)
کلونیدین یک داروی غیرافیونی است که علائم فیزیولوژیکی اضطراب و استرس ناشی از ترک (مانند تعریق، تپش قلب و بیقراری) را کاهش میدهد. از نگاه روانشناختی، با کاهش این علائم جسمی، احساس درماندگی و ترس بیمار کم شده و مدیریت حالتهای روانی ناخوشایند برای او آسانتر میشود.
لوفکسیدین (Lofexidine)
این دارو شبیه به کلونیدین عمل میکند اما عوارض جانبی مانند افت فشار خون در آن کمتر است. از نظر روانشناسی، با تسکین علائم فیزیکی ترک (که خود محرک اضطراب ثانویه هستند)، به بیمار آرامش نسبی میدهد و ظرفیت روانی او را برای تمرکز بر درمان و مهارتآموزی افزایش میدهد.
آکامپروزات (Acamprosate)
اگرچه این دارو عمدتاً برای ترک الکل استفاده میشود، اما گاهی در ترک افیونها نیز به کار میرود. آکامپروزات سیستمهای گلوتامات و GABA مغز را متعادل میکند. از دید روانشناسی، این تعادل به کاهش “اضطراب پایه”، “بیقراری” و “بیخوابی” کمک میکند که از موانع بزرگ روانی حفظ پاکی هستند.
دیسولفیرام (Disulfiram)
این دارو نیز عمدتاً برای الکل استفاده میشود و در ترک متادون کاربرد رایجی ندارد. مکانیسم آن ایجاد واکنش فیزیکی ناخوشایند در صورت مصرف الکل است. از نگاه روانشناختی، این دارو به عنوان یک “بازدارنده رفتاری” قوی عمل میکند و با ایجاد ترس از عواقب ناخوشایند، به کنترل تکانهها و جلوگیری از عود کمک میکند.
همچنین، درمانهای روانشناختی و رواندرمانی نیز میتوانند به عنوان بخشی از برنامه درمانی برای ترک اعتیاد به مواد مخدر به کار گرفته شوند. به هر حال، قبل از استفاده از هر دارویی برای ترک اعتیاد، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.
موضوعات مرتبط : در زمان ترک متادون چی بخوریم ؟
مکملهای گیاهی برای ترک متادون در خانه
بعضی از مکملهای گیاهی که میتوانند در کاهش علائم انسدادی و تسکین درد در زمان ترک متادون در خانه موثر باشند شامل گیاهانی مانند آویشن، زنجبیل، آلوئه ورا، کرکم، گل سرخ، گیاهان دارویی مانند گیاهان آرامبخش مانند لاوندر و کمیل، گیاهان ضد التهاب مانند چای سبز، گیاهان ضد اضطراب مانند آشواگندا و گیاهان ضد درد مانند ویلو، کراتوم و کرام. البته قبل از استفاده از هرگونه مکمل گیاهی، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.
📌 مکمل های گیاهی کاهش اضطراب ناشی از ترک متادون
نعناع
رایحه تند و خنک نعناع، یک محرک طبیعی برای سیستم عصبی است که بلافاصله احساس طراوت و شادابی ایجاد میکند. این بو با تحریک گیرندههای بینی و تأثیر بر بخش بویایی مغز، به کاهش تنش و خستگی ذهنی کمک میکند و میتواند سردردهای ناشی از استرس را نیز تسکین دهد..
لاوندر
لاوندر به عنوان یکی از معروفترین گیاهان آرامشبخش شناخته میشود. رایحه ملایم و گرم آن مستقیماً بر روی سیستم لیمبیک مغز مرکز کنترل احساسات اثر میگذارد و باعث کاهش فعالیت عصبی و کاهش هورمونهای استرس مانند کورتیزول میشود..
گل سرخ
عطر ظریف و شیرین گل سرخ، بهطور سنتی نماد عشق و زیبایی است و بر روان انسان تأثیری عمیقاً مثبت و تسلیبخش دارد. این رایحه میتواند با ایجاد احساس شادی و رضایت، خلق و خو را بالا برده و به مقابله با احساسات منفی مانند غم و اندوه کمک کند. بوییدن گل سرخ، ذهن را به حالتی آرام و متعادل سوق داده و فضایی از صلح و امنیت عاطفی ایجاد مینماید.
چای آویشن
بوی تند و زمینی آویشن نه تنها برای دستگاه تنفسی مفید است، بلکه خاصیت تقویتکنندگی روان نیز دارد. این رایحه قادر است مه ذهنی ناشی از استرس را کنار زده و به بازیابی تمرکز و وضوح فکری کمک کند. استنشاق بخور دم کرده آویشن میتواند احساس خستگی روانی را کاهش داده و شجاعت و توان درونی برای مقابله با چالشها را تقویت نماید.
گیاه آلوئه
اگرچه آلوئه ورا بیشتر به خواص درمانی موضعیاش شناخته میشود، ولی حضور فیزیکی این گیاه در فضای خانه یک اثر روانی غیرمستقیم دارد. ژل شفاف و آرامبخش داخل برگهای آن، نمادی از ترمیم و نوازش است. پروسه مراقبت از این گیاه و استفاده از ژل آن برای پوست، خود یک عمل ذهنآگاهی محسوب شده و به کاهش استرس و ایجاد حس نگهداری از خود کمک میکند.
گیاه بابونه
رایحه شیرین و شبیه به سیب کامومیل، یک شلکننده قوی سیستم عصبی است. ترکیبات موجود در این گیاه با اتصال به گیرندههای مغزی مشابه داروهای آرامبخش، به کاهش فکر و خیال، نگرانی و تحریکپذیری کمک شایانی میکنند. نوشیدن یک چای بابونه گرم یا استنشاق عطر آن، پیامی برای آرامش و توقف جنگ درونی به بدن و ذهن ارسال میکند.
📌 مکمل های گیاهی برای کم کردن درد ترک متادون
چند گیاه مسکن که ممکن است برای شما مفید باشند عبارتند از:
گیاه کرفس
کرفس، بیشتر از یک سبزی خوراکی، به دلیل وجود ترکیباتی مانند “آپیژنین” دارای خواص ضد اضطراب و آرامشبخش طبیعی است. این ترکیبات با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی، به کاهش تنش و بیقراری کمک میکنند. مصرف دمنوش یا عصاره کرفس میتواند در طولانیمدت باعث کاهش سطح استرس عمومی شود و به عنوان یک مکمل در کنار دیگر روشهای مدیریت اضطراب مفید واقع شود.
گیاه لاوندر
اسطوخودوس یکی از قویترین گیاهان در حوزه آرامشبخش است. رایحه درمانی (آروماتراپی) با اسطوخودوس تأثیر مستقیمی بر سیستم لیمبیک مغز—مرکز کنترل احساسات—دارد و به کاهش قابل توجه اضطراب، بهبود کیفیت خواب و ایجاد احساس آرامش عمیق کمک میکند. استفاده از چند قطره روغن آن روی بالش یا ماساژ با روغن رقیقشده آن، میتواند تنشهای عصبی را تسکین دهد.
گیاه بابونه
بابونه به عنوان یک تسکیندهنده ملایم و همهکاره شناخته میشود. نوشیدن چای گرم بابونه یک روش سنتی و مؤثر برای کاهش استرس روزانه، آرام کردن اعصاب و کمک به مقابله با بیخوابی خفیف است. ترکیبات موجود در آن بر گیرندههای مغزی مشابه بنزودیازپینها اثر میگذارند و به طور طبیعی موجب رفع تنش و ایجاد حالت آرامش میشوند.
گیاه والریان
ریشه سنبل الطیب به عنوان “والیوم طبیعت” معروف است. این گیاه قدرتمند، با افزایش سطح GABA (یک انتقالدهنده عصبی آرامشبخش) در مغز، به کاهش زمان به خواب رفتن، بهبود کیفیت خواب و کاهش بیقراری و تنش عضلانی کمک شایانی میکند. مصرف دمنوش یا مکمل آن قبل از خواب، میتواند برای افرادی که از بیقراری و اضطراب رنج میبرند، بسیار مفید باشد.
گیاه پاسچا
این گیاه کمتر شناخته شده، اما بسیار مؤثر، خواص ضد اضطراب و ضد افسردگی دارد. پشن فلور به متعادل کردن انتقالدهندههای عصبی در مغز کمک میکند و بدون ایجاد خوابآلودگی در طول روز، میتواند تنش عصبی، تحریکپذیری و علائم خفیف افسردگی را کاهش دهد. این گیاه گزینهای عالی برای افرادی است که به دنبال آرامش بدون کاهش هوشیاری هستند.
لطفا قبل از استفاده از هر گیاهی، با پزشک خود مشورت کنید.
📌 مکمل های گیاهی افزایش دهنده سیستم ایمنی در زمان ترک متادون
چندین گیاه مختلف وجود دارند که ممکن است به عنوان افزایش دهنده سیستم ایمنی در زمان ترک متادون در خانه شناخته شوند. برخی از این گیاهان عبارتند از:
| آلوئه ورا |
| گل رزماری |
| گیاه آشواگندر |
| گیاه گل سرخ |
| گیاه زنجبیل |
چطور درد و خماری ترک متادون را در خانه کم کنیم؟
خب تا الان یک سری روش هایی رو معرفی کردیم که مربوط به کنترل خواب آلودگی بود، حالا می خواهیم بریم سراغ معرفی روش های مدیریت درد و خماری در ترک متادون در خانه، به این روش ها دقت کنید: اولین و شاید ساده ترین روش گرفتن یک دوش آب گرم است که می تونه در کم کردن دردهای عضلانی، بیقراری و بهبود خواب مؤثر باشه دومین روش گرفتن یک ماساژ ملایم و عمیق است که از فواید این روش میشه به کاهش درد عضلانی و دریافت حس آرامش اشاره کرد.
میریم سراغ سومین روش و آن هم تنفس عمیق و مدیتیشن است، زمانی که احساس اضطراب و دلنگرانی دارید، چشم های خود را ببندید و فقط بر روی نفس هایتان تمرکز کنید این کار باعث می شود تا سیستم عصبی شما آرم شود و بتوانید این روز ها رو سپری کنید. و آخرین روش استفاده از مسکن های مجاز تحت نظر پزشک است، که می تواند به کاهش دردهای عضلانی و استخوانی کمک کند.
موضوعات مرتبط : پکیج ترک متادون
ترک متادون در خانه چند روز طول میکشد
هر فرد مدت زمان متفاوتی را برای گذراندن دوره ترک باید سپری کند. با توجه به اینکه سیستم بدنی هر فرد با دیگری متفاوت است به همین خاطر نمیتوان مدت زمان مشخصی را بیان کرد با این حال روز سوم تا روز ششم ترک متادون در خانه بسیار سخت و پیچیده است. با این حال مشاوران ما به صورت شبانه روزی از شما حمایت خواهند کرد.
درمان خواب آلودگی هنگام ترک متادون
یکی از متداولترین و سخت ترین نشانه در طول ترک متادون در خانه، همین حس خواب آلودگی شدید می باشد. این حس معمولا در روز های اول ترک خیلی شدید دیده می شه و می تونه فرد رو از انجام دادن کار و فعالیتش باز داره. اما همین مشکل اولیه یک سری راه حل هایی داره که ما خدمتتون عرض می کنیم:
برنامهریزی برای چرتهای کوتاه
یکی از راه هایی که می تونه این حس خواب آلودگی رو کنترل کنه داشتن برنامه برای چرت های کوتاه است. مثلا داشتن چرت های 20 تا 30 دقیقه ای، همین برنامه چرت های کوتاه در طول روز میتونه معجزه کنه. اما یادتون باشه که همین چرت های کوتاه منجر به خواب های طولانی نشه که برای خواب شب اختلال ایجاد کنه.
فعالیت بدنی سبک
داشتن یک برنامه ساده برای ورزش، مثل پیاده روی کردن در هوای آزاد می تونه هم انرژی شما رو بازگردونه هم حس خواب آلودگی شما رو کنترل کنه. علاوه بر اثرات مفیدی که گفتیم حضور در هوای آزاد و یک نرمش ساده می تونه حواس و تمرکز شما بر ترک متادون در خانه رو کاهش بده.
نوشیدن آب کافی
یکی از مواردی که شاید از نظر شما کم اهمیت باشه نوشیدن آب کافی است. کم آب شدن بدن می تونه بر شدت خواب آلودگی بیفزاید. همینطور که دارید برنامه ریزی می کنید برای چرت های کوتاه روزانه و فعالیت بدنی سبک برای نوشیدن آب در طول روز مثلا حداقل 8 لیوان هم برنامه داشته باشید.
تغذیه مناسب
خب بریم سراغ آخرین راه حل پیشنهادی و آن هم مصرف مواد غذایی سالم و مفید است، مثلا مصرف مواد غذایی مثل میوهها، سبزیجات و پروتئینهای کمچرب به جای مواد قندی، کم کم سطح انرژی بدن شما را تنظیم میکنه و از خواب آلودگی جلوگیری میکنه.
عوارض ترک متادون
ترک متادون، به عنوان یک دارویی که اثرات مخدرهای افیونی را دارد، یکی از سخت ترین مراحل وابستگی به مواد می باشد. حالا این مسیر شامل یک سری عوارض جسمی و روانی می باشد که ناشی از تطابق دوباره سیستم عصبی مرکزی با نبودن ماده مخدر است. دونستن این عوارض نه تنها به فرد کمک می کند تا با آگاهی و آمادگی بیشتر این راه را ادامه بدهد بلکه ضرورت نظارت پزشک را هم پر رنگ می کند:
عوارض شایع ترک متادون
| دردهای عضلانی و استخوانی |
| اضطراب و بیقراری روانی |
| بیخوابی و اختلالات خواب |
| علائم گوارشی (تهوع، استفراغ، اسهال) |
| تعریق و اختلالات تنظیم دمای بدن |
| افسردگی و بیحوصلگی |
دردهای عضلانی و استخوانی
این عارضه یکی از شایعترین و ناتوانکنندهترین نشانه های جسمانی ترک متادون می باشد. افراد مبتلا معمولا از دردهای عمیق، گرفتگی و کوفتگی در کمر، پاها و مفاصل گزارش میدهند که شبیه به دردهای شدید آنفولانزا است. از دیدگاه فیزیولوژیک، این شرایط ناشی از فعالشدن مجدد و بیشازحد مسیرهای انتقال درد در مغز و نخاع است که پس از قطع ماده مخدر خارج از کنترل میشوند. این دردها میتواند تحمل روانی فرد را بسیارکاهش دهد و او را در معرض خطر عود قرار دهد.
اضطراب و بیقراری روانی
اضطراب در ترک متادون تنها یک ناراحتی معمولی و کم اهمیت نیست، بلکه یک عارضه پایهای و سخت است. سیستم عصبی که برای سالها تحت تأثیر آرامبخش خارجی (متادون) بوده، ناگهان خود را با یک حالت بیشفعالی مواجه میبیند. از نشانه های آن می توان به : افزایش ناگهانی سطح نوراپینفرین و کاهش فعالیت در سیستمهای آرامبخش طبیعی مغز، وحشت، تنش درونی، انتظار فاجعه و بیقراری غیرقابل کنترل اشاره نمود.
بیخوابی و اختلالات خواب
اختلال خواب در ترک متادون معمولا به شکل مشکل در به خواب رفتن، خواب منقطع و بیداریهای مکرر خود را نشان می دهد. این مسئله دو علت اساسی دارد: اول، علائم فیزیکی ناخوشایند مانند درد و تعریق که اجازه استراحت نمیدهند، و دوم، بینظمی در ترشح ملاتونین و به هم خوردن چرخه طبیعی خواب و بیداری به دلیل عدم تعادل شیمیایی مغز. کمبود خواب عمیقاً بر خلق، تحمل درد و تصمیمگیری تأثیر منفی گذاشته و چرخه معیوبی ایجاد میکند که بهبودی را دشوارتر می کند.
علائم گوارشی
سیستم گوارش دارای گیرندههای فراوانی برای مواد افیونی است و قطع ناگهانی متادون باعث برهم خوردن عملکرد آن میشود. این امر منجر به مجموعهای از علائم ناراحتکننده شامل تهوع، استفراغ، دردهای شکمی، کرامپ (گرفتگی عضلات روده) و اسهال شدید میگردد. خطر اصلی این عوارض، از دست دادن آب بدن و ضعف شدید است که با مصرف مناسب آب می توان این مشکل را حل نمود.
تعریق و اختلالات تنظیم دمای بدن
بیماران در حال ترک، اغلب از تعریق شدید، گُرگرفتگی و به دنبال آن لرز و احساس سرما شکایت دارند. این پدیده ناشی از اختلال در عملکرد “هیپوتالاموس” ،ترموستات مرکزی بدن می باشد که به دنبال قطع مواد افیونی از تعادل خارج میشود. سیستم عصبی خودمختار که مسئول کنترل غیرارادی عملکردهایی مانند تعریق و تنگ و گشاد شدن عروق است، دچار آشفتگی میشود. این علامت نه تنها آزاردهنده است، بلکه میتواند منجر به اختلال در خواب و افزایش احساس بیماری شود.
افسردگی و بیحوصلگی
دوره پس از ترک حاد، اغلب با یک افسردگی عمیق همراه است. مغز که سالها برای ترشح دوپامین (هورمون لذت و انگیزه) به ماده خارجی وابسته بوده، اکنون قادر به تولید طبیعی آن نیست. این امر منجر به ایجاد یک “خلأ” عاطفی، احساس پوچی، بیلذتی ،ناامیدی و فقدان انرژی برای انجام کوچکترین کارها میشود. این حالت میتواند بسیار خطرناک باشد، زیرا فرد را به سوی مصرف مجدد برای فرار از این احساسات سوق دهد.
مطالب مرتبط : ترک اعتیاد در منزل
اشتباهات رایج هنگام ترک متادون در منزل
آگاهی پیدا کردن از اشتباهات رایج هنگام ترک متادون در خانه، می تونه احتمال موفق شدن شما را در این مسیر پر پیچ و خم بالا ببرد که هم خودتان و هم اطرافیانتان کمترین آسیب را ببینید. اولین اشتباه، قطع متادون به یک باره است که این عمل می تواند منجر به بروز شدیدترین علایم خماری و احتمال عود را در آینده بالا ببرد.
دومین اشتباه، تنهایی رفتن این مسیر است یعنی از یک عضو خانواده یا دوست معتمد در این مسیر استفاده کنید تا روز های سخت و پر درد شما کنارتان باشد و از شما حمایت عاطفی کند و آخرین اشتباه بی توجهی به سلامت روان خودتان است، وابستگی جسمی تنها بخشی از ماجراست. حتماً به فکر جلسات مشاوره یا گروههای حمایتی باشید تا دلایل روانی اعتیاد را ریشهیابی کنید.
تجربه معتادان ترک کرده متادون
خواندن داستان های افرادی که مثل ما در این مسیر بوده اند می تواند یکی از بهترین انگیزه ها برای ادامه راه باشد. وقتی متوجه می شویم که افرادی مثل ما وجود داشتن و موفق شدند، همین امر موجب می شود که ما هم به خودمان بگوییم “پس ما هم می توانیم” . در ادامه 3 تجربه اشاره می کنیم.
📌 علی از شیراز
علی که ۳ سال درگیر مصرف متادون بود، تصمیم گرفت برای خانوادهاش این ماده را ترک کند. او میگفت: “هفته اول جهنم بود. درد عضلات و بیخوابی شدید داشتم. اما با حمایت همسرم، هر روز دوش آب گرم میگرفتم و سعی میکردم حواسم را با تماشای فیلم پرت کنم. بعد از دو هفته، کمکوم خوابم تنظیم شد و انرژی ام برگشت. امروز ۹ ماه است که پاکم و بزرگترین حس غرور زندگیم را دارم”.
📌 مریم از تهران
مریم پس از ترک ماده مخدر صنعتی، به توصیه دوستی به سراغ متادون رفته بود، اما به دام آن افتاد. تجربه او اینطور بود که: «من برای ترک متادون در خانه از یک پزشک مشورت گرفتم. او برایم داروهای کمکی برای کاهش علائم خماری تجویز کرد. این داروها واقعاً کمککننده بودند. سختترین بخش برای من، مقابله با وسوسه روانی بود که با مشاوره منظم و یادگیری تکنیکهای “نه” گفتن، توانستم بر آن غلبه کنم. الان زندگیام را پس گرفتهام.
📌 رضا از اصفهان
رضا که یک راننده بود، به دلیل کمردرد به متادون وابسته شده بود. او تجربهاش را اینطوری تعریف میکنه: «من چندبار به صورت خودسرانه اقدام به قطع متادون کردم و هر بار شکست خوردم. بار آخر با تحقیق زیاد، روش کاهش تدریجی دوز را با مشورت پزشکم شروع کردم. بدنم شوک ندید و حدود 3 ماه طول کشید دوز مصرفیم را به صفر برسانم.
آیا ترک متادون در خانه برای من گزینه مناسبی است؟
این سوال خیلی از افرادی است که درگیر متادون هستند، ترک متادون در خانه برای تمام افراد مناسب نمی باشد. این روش برای افرادی توصیه می شود که ویژگی های زیر را داشته باشند:
| مدت زمان و دوز مصرفی نسبتاً پایینی دارند |
| از حمایت خانوادگی خوبی برخوردارند |
| به بیماریهای جدی روانی یا جسمی دیگری مبتلا نیستند |
| اراده و انگیزه قوی برای ترک دارند |
| به پزشک و یا مشاور دسترس دارند و به نظر آنها عمل میکنند. |
❓ سوالات متداولی که از مشاورکده می پرسید :
❓ مدت زمان خماری متادون چقدر است؟
علائم حاد خماری معمولاً از ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از آخرین دوز شروع شده و در روزهای ۳ تا ۵ به اوج خود میرسد. این علائم پس از ۷ تا ۱۰ روز به تدریج کاهش مییابند، اما برخی علائم روانی مانند بیحالی و وسوسه ممکن است هفتهها یا حتی ماهها ادامه داشته باشد.
❓ آیا برای ترک متادون حتماً باید به پزشک مراجعه کرد؟
قطعاً بله. حتی برای ترک متادون در خانه، مشورت با پزشک ضروری است. پزشک میتواند با ارزیابی شرایط شما، داروهای کمکی برای کاهش علائم تجویز کند و یک برنامه کاهش تدریجی ایمن برای شما تنظیم نماید.
❓ خطرات ترک خودسرانه متادون چیست؟
ترک خودسرانه و ناگهانی میتواند منجر به علائم شدید جسمی و روانی مانند کمآبی شدید، بیقراری غیرقابل تحمل، افسردگی و در نهایت بازگشت به مصرف شود. همچنین در افرادی با بیماریهای زمینهای، ممکن است خطرات جانی به همراه داشته باشد.
